Χαλαρή ομοσπονδία ήθελε από την αρχή ο Ραούφ Ντενκτάς

ΟΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣπου είχαν δημιουργηθεί για πρόοδο στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού μετά τη συμφωνία 10 σημείων ΚυπριανούΝτενκτάς άρχισαν να φθίνουν από τις πρώτες κιόλας συναντήσεις των δύο συνομιλητών Γεώργιου Ιωαννίδη και Ουμίτ Σουλεϊμάν Ονάν. Όπως σημειώνει έγγραφο του βρετανικού υπουργείου Εξωτερικών, οι συνομιλίες που επραγματοποιούντο υπό την προεδρία του αντιπροσώπου του ΓΓ Πέρεζ Ντε Κουεγιάρ είχαν κύριο σημείο τριβής εκείνο της επιμονής της τ/κ πλευράς όπως η αρχή της διζωνικότητας και το θέμα ασφάλειας των Τ/κ υιοθετηθούν ως αποφασισθέντα στοιχεία της συμφωνίας Μακαρίου-Ντενκτάς τον Φεβρουάριο του 1977. Ο Ραούφ Ντενκτάς είχε δηλώσει σε δημοσιογραφική διάσκεψη τον Ιούνιο του ιδίου χρόνου ότι η συμφωνία με τον Μακάριο προνοούσε τη διζωνική ομοσπονδία και ισχυρίστηκε ακόμη ότι ο Μακάριος είχε ζητήσει να αποφευχθεί αναφορά σε όρους και σε λέξεις που θα δημιουργούσαν δυσκολίες. Στην ίδια δημοσιογραφική διάσκεψη ο Ραούφ Ντενκτάς ανέφερε ακόμη ότι ο συνομιλητής Τάσσος Παπαδόπουλος κατέθεσε χάρτη στις συνομιλίες της Βιέννης την άνοιξη του 1977, ο οποίος προνοούσε για διζωνική ομοσπονδία. Ο Τ/κ ηγέτης αναφέρθηκε επίσης σε ομιλία του ΥΠΕΞ Γιάννη Χριστοφίδη στο Συμβούλιο Ασφαλείας τον Αύγουστο του 1977 όπου είχε πει ότι η ε/κ πλευρά είχε συμφωνήσει στη διζωνική ομοσπονδία.
Ο συνομιλητής Γεώργιος Ιωαννίδης στη συνάντηση της 18ης Ιουνίου απέρριψε τον ισχυρισμό για την ύπαρξη οποιασδήποτε συμφωνίας για διζωνικότητα για ασφάλεια των Τ/Κ στη συνάντηση Μακαρίου-Ντενκτάς. Στη συνάντηση εκείνη είχαν εγερθεί πολλά θέματα περιλαμβανόμενου και εκείνου της διζωνικότητας αλλά εκείνο που ισχύει είναι το επίσημο κείμενο.
Στις 27 Ιουλίου 1977 ο Έλληνας Πρεσβευτής στο Λονδίνο σε συνάντηση του με αξιωματούχο του Φόρεϊν Οφις του υπέδειξε ότι ήταν εμφανές εξ αρχής ότι η τ/κ πλευρά δεν θα εφάρμοζε ό,τι είχε συμφωνηθεί στη συμφωνία των 10 σημείων Κυπριανού-Ντενκτάς, δηλαδή να δοθεί προτεραιότητα στο θέμα των Βαρωσίων, αλλά αντίθετα υπαναχώρησαν δίνοντας τη δική τους ερμηνεία στις κατευθυντήριες γραμμές Μακαρίου-Ντενκτάς του 1977. Οι γραμμές αυτές προνοούσαν στη δημιουργία ενός ομόσπονδου διπεριφερειακού κράτους και όχι διζωνικού.
Μετά τη δημοσίευση των κατευθυντηρίων γραμμών το 1977 ο Ντενκτάς προέβη σε δήλωση εναντίον τους, αξιώνοντας ουσιαστικά ότι η λύση του Κυπριακού έπρεπε να βασιζόταν σε δυο ζώνες στα πλαίσια μιας χαλαρής ομοσπονδίας.



Πηγή : http://www.philenews.com/

Απέτυχε η διαπραγμάτευση

Βρετανικές εκτιμήσεις για την πρώτη συμφωνία Κυπριανού -Ντενκτάς του 1979



Λίγους μήνες μετά την υπογραφή της συμφωνίας 10 σημείων Κυπριανού-Ντενκτάς το Μάιο του 1979 για επανέναρξη δικοινοτικών συνομιλιών, οι Βρετανοί εκτιμούσαν ότι αυτή επιτεύχθηκε κυρίως λόγω της πίεσης που εξάσκησε ο ΓΓ του ΟΗΕ και ότι αυτή δεν ήταν ευπρόσδεκτη στην Άγκυρα, η οποία προφανώς αναζητούσε τρόπους παρεμπόδισης επίτευξης οποιασδήποτε προόδου στις συνομιλίες αυτές. Το αποτέλεσμα ήταν η διακοπή των συνομιλιών αυτών έπειτα από τέσσερις σύντομες συναντήσεις κατά τις οποίες υπήρξε μια άγονη συζήτηση για την ερμηνεία ορισμένων ιδεών στις οποίες οι Τ/κ απέδιδαν μεγάλη σημασία. Το αποτέλεσμα έως τώρα είναι η αποτυχία πραγματοποίησης ουσιαστικής διαπραγμάτευσης. Σε ενημέρωση του προς το Φόρεϊν Οφις ο τότε Βρετανός Ύπατος Αρμοστής στη Λευκωσία Ρόουτς ανέφερε ότι οι Ε/κ χρησιμοποίησαν την ευκαιρία που τους παρείχε η Διάσκεψη της Κοινοπολιτείας στη Λουσάκα και την Αβάνα για να διασφαλίσουν ισχυρές διακηρύξεις για τις θέσεις τους. Δεν πιστεύω ότι ο Ντενκτάς θα πάρει στα σοβαρά τις διακηρύξεις αυτές και με τη στάση τους αυτή τον διευκολύνουν να εφαρμόζει τις αρνητικές οδηγίες της Άγκυρας. Μπορεί να προβάλει το επιχείρημα ότι η ε/κ πλευρά δεν τήρησε το σημείο 6 της Συμφωνίας Κυπριανού /Ντενκτάς που καλούσε τις δυο πλευρές να μην προβαίνουν σε ενέργειες διατάραξης της ατμόσφαιρας στις συνομιλίες.
Παρά τις μη ελπιδοφόρες αυτές περιστάσεις ο Ειδικός Αντιπρόσωπος του ΓΓ στην Κύπρο και οι συνεργάτες του έχουν επιδείξει υπομονή και δεξιοτεχνία στην αντιμετώπιση της παρεμποδιστικής και πάντοτε μη βοηθητικής στάσης του Ντενκτάς σε σχέση με τις προσπάθειες τους για επανέναρξη των συνομιλιών. Δεν υπάρχουν ενδείξεις, συνεχίζει, ότι ο Κυπριανού θα εγκαταλείψει τις ιδέες του που περιληπτικά είναι οι εξής:
-Πλήρης σχεδόν άρνηση των ιστορικών γεγονότων μεταξύ 1955 και 1974 περιλαμβανομένης και της αντίληψης ότι το πραξικόπημα του 1974 ήταν αποκλειστικά ευθύνη του ελληνικού δικτατορικού καθεστώτος.
-Υποστήριξη για τη δημιουργία ενιαίου κράτους με έμφαση στις εξουσίες που θα παραχωρούνταν στην τουρκοκυπριακή μειονότητα.
-Επιμονή στην εφαρμογή των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και άμεση αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων και επιστροφή όσων προσφύγων επιθυμούν.
Υπάρχουν άλλα πολιτικά πρόσωπα στην Κύπρο όπως ο Πρόεδρος της Βουλής όσο και ο ΥΠΕΞ που υποστηρίζουν μια πιο ρεαλιστική γραμμή, η επιρροή τους ωστόσο δεν έχει έως τώρα φέρει κάποιο αποτέλεσμα. Εξάλλου η Αθήνα φαίνεται, όπως πιστεύει και ο Βρετανός Πρέσβης στην ελληνική πρωτεύουσα να επιθυμεί να παραμείνει μακριά από το πρόβλημα της Κύπρου όσο αυτό είναι δυνατό. Θα επιθυμούσαν πρόοδο προς την επίτευξη λύσης για να απαλλαγούν από αυτό. Οι Βρετανοί θεωρούσαν τον Ντενκτάς , όπως αναφέρει το έγγραφο, έξυπνο και φαινομενικά ισχυρό, που διακατεχόταν ωστόσο από ένα αίσθημα κατωτερότητας.




Πηγή : http://www.philenews.com/

Ρολάνδης, Γκένσερ, βον Κρέβενιτζ και Μάρτιν

ΤΗΣ ΦΑΝΟΥΛΑΣ ΑΡΓΥΡΟΥ*


Το 1979, κ. Νίκος Ρολάνδης, Υπ. Εξωτερικών επί προεδρίας Σπύρου Κυπριανού, σύμφωνα με αποδεσμευθέντα βρετανικά έγγραφα (που δημοσιεύσαμε στη «Σημερινή», 17 Δεκεμβρίου 2009), είχε προτείνει στο Γερμανό Υπ. Εξωτερικών, Γκένσερ, κάποιες τολμηρές προτάσεις για το Κυπριακό. Τα έγγραφα φέρουν τον κ. Ρολάνδη να παρέδωσε στο Γερμανό ΥΠΕΞ μεμοράντουμ με τις ιδέες εκείνες που περιλάμβαναν μεταξύ άλλων το κτίσιμο νέας Μόρφου στις ελεύθερες περιοχές (με τους Τούρκους να κρατούν την κατεχόμενη Μόρφου) και ιδέες για περισσότερες οικονομικές ανταλλαγές μεταξύ των δύο πλευρών...
Οι πληροφορίες εκείνες δόθηκαν πολύ εμπιστευτικά στον κ. J. F. R. Martin της Βρετ. Υπ. Αρμοστείας στη Λευκωσία από τον τότε (επίσης στη Λευκωσία) Γερμανό επιτετραμμένο von Graevenitz. Με αποτέλεσμα ο κ. Μάρτιν να γράψει σε αναφορά του ημερ. 15 Αυγούστου 1979 προς τον κ. H. G.Hogger του Υπ. Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας στο Λονδίνο, μεταξύ άλλων (για το θέμα) και τα εξής για τον κ. Ρολάνδη:
«Το γεγονός ότι ο Ρολάνδης είναι έτοιμος να σκεφθεί στις γραμμές αυτές είναι ενθαρρυντικό. Είναι ακόμα μια μαρτυρία για την εποικοδομητική του προσέγγιση στο Κυπριακό. Η ιδέα να κτιστεί μια νέα πόλη της Μόρφου στο Νότο είναι τολμηρή, παρ' όλον ότι αν γνωστοποιηθεί ότι ο Ρολάνδης το σκέφτηκε, η ζημιά στην προσωπικότητά του εδώ θα είναι πολύ μεγάλη, μάλιστα μπορεί να τον αναγκάσει και σε παραίτηση. Ενόψει αυτών δεν εκπλήσσει η προσπάθειά του να βγει δεύτερο κανάλι επικοινωνίας με τους Τουρκοκύπριους...».
Στις 21 Δεκεμβρίου 2009, ο αγαπητός Σάββας Ιακωβίδης αναφέρθηκε στην είδηση με τίτλο «Ο Ρολάνδης και οι Μορφίτες», στη «Σημερινή», και στις 23 Δεκεμβρίου 2009 επανήλθε με δεύτερο παρασκήνιο με τίτλο «Ο Ρολάνδης διαψεύδει τους Βρετανούς». Παράλληλα, αναφορά για το ίδιο θέμα, με τίτλο «Νίκος Ρολάνδης - Τώρα ακούω για νέα Μόρφου», δημοσιεύθηκε και στην εφημερίδα «Αλήθεια» στις 23 Δεκεμβρίου 2009. Ο κ. Ρολάνδης, όμως, δεν διαψεύδει γραπτώς τα όσα του καταλογίζονται στα βρετανικά έγγραφα και συγκεκριμένα από τρία άτομα τής τότε πολιτικής σκηνής, α) από τον κ. Μάρτιν της Βρετ. Υπ. Αρμοστείας, β) το Γερμανό επιτετραμμένο von Graevenitz και γ) το Γερμανό Υπ. Εξωτερικών Γκένσερ. Οι αναφορές σε αμφότερες τις εφημερίδες στις 23 Δεκεμβρίου 2009 έγιναν μάλλον κατόπιν τηλεφωνικής επικοινωνίας του κ. Ρολάνδη αλλά όχι γραπτής δήλωσης του ιδίου. Στο δημοσίευμα της «Αλήθειας» ο κ. Ρολάνδης αναφέρεται σε προσπάθειές του με τον Ούγκο Γκόμπι το 1981, όμως η σχετική αναφορά των φετινών εγγράφων είναι για συμβάντα το 1979.
Συμπληρώνω εδώ ότι τα βρετανικά έγγραφα, επίσης, αναφέρουν πως σε προηγούμενη επίσκεψη Ρολάνδη στη Βόνη, ο Γερμανός Υπ. Εξωτερικών Δρ Genscher είχε ενημερώσει τον Νίκο Ρολάνδη για το μίνιμουμ που δεχόντουσαν οι Τουρκοκύπριοι για λύση. Γράφει σχετικό έγγραφο του Φόρεϊν Όφις, ημερ. 1.5.1979:
“...Οι Γερμανοί είπαν στον Ρολάνδη ότι πιστεύουν πως η τουρκική πλευρά θα δεχόταν 25% εδάφους, θα ήθελαν να διατηρήσουν το νέο δρόμο Αμμοχώστου-Λευκωσίας-Μόρφου, θα μπορούσαν να δώσουν μέρος της Καρπασίας και να εγγυηθούν πρόσβαση από τον ανατολικό παραθαλάσσιο δρόμο, θα έδιδαν τη Λεύκα αλλά θα κρατούσαν την περιοχή Μόρφου. Η κυπριακή κυβέρνηση είχε μελετήσει ότι με μια τέτοια εδαφική διευθέτηση μπορούσαν να επιστρέψουν 100.000 από τις 160.000 των εκτοπισμένων στα σπίτια τους...”.
Αν πράγματι τα όσα κατέγραψε ο κ. Μάρτιν της Υπ. Αρμοστείας στη Λευκωσία, στις 15 Αυγούστου 1979, προς το Φόρεϊν Όφις στο Λονδίνο δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ο κ. Νίκος Ρολάνδης οφείλει να περιοριστεί στο συγκεκριμένο και να διαψεύσει γραπτώς με την υπογραφή του. Συγκεκριμένα, αν διαφωνεί με τις αναφορές των εγγράφων, οφείλει να διαψεύσει γραπτώς τόσο τον κ. Μάρτιν όσο και το Γερμανό επιτετραμμένο von Graevenitz αλλά και το Γερμανό Υπ. Εξωτερικών Genscher.

* Ερευνήτρια/δημοσιογράφος



Πηγή : Εφημερίδα Σημερινή

Τα Βαρώσια υπό την αιγίδα ΟΗΕ

 
 
Ηαποδέσμευση εγγράφων από το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών φέρνει στη δημοσιότητα στοιχεία που αφορούσαν τις συζητήσεις που γίνονταν το 1979 για την επιστροφή της πόλης των Βαρωσίων μεταξύ του τότε προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Σπύρου Κυπριανού και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Ραούφ Ντενκτάς. Σύμφωνα με έγγραφο του 1979, το θέμα της επιστροφής των Βαρωσίων είχε προσυμφωνηθεί να συζητηθεί στη συνάντηση ΚυπριανούΝτενκτάς τον Μάιοτου 1979,μια συζήτηση που θα κάλυπτε τόσο την περιοχή στην οποία θα επέστρεφαν πρόσφυγες όσο και το καθεστώς διοίκησής της. Στη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου η διοίκηση της περιοχής θα περιήρχετο υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών ενώ σύμφωνα με βρετανικό έγγραφο ο Σπύρος Κυπριανού είπε ότι η τουρκική πλευρά είχε αποδεχθεί να υπάρξουν εγγυήσεις ότι όταν οι κάτοικοι της Αμμοχώστου επέστρεφαν δεν θα εξαναγκάζονταν να την εγκαταλείψουν ξανά. Ήλπιζε επίσης ότι η επανεγκατάσταση θα άρχιζε πολύ σύντομα. Άλλο σημείο που είχε προσυμφωνηθεί ήταν ότι οι δυο πλευρές, παρόλο που είχαν δεσμευθεί να μην διαταράσσουν την ατμόσφαιρα των συνομιλιών, εντούτοις τόσο η κυπριακή κυβέρνηση όσο και ο Ντενκτάς θα συνέχιζαν να πληροφορούν τη διεθνή κοινότητα.Στις 8 Φεβρουαρίου 1979 ο Αμερικάνος υπουργός Εξωτερικών είχε ζητήσει από τους Βρετανούς να τον ενημερώσουν γιατί δεν προχωρούσαν οι διαπραγματεύσεις καθώς και εισηγήσεις για την αναζωογόνηση τους. Το Φορεïν Οφις απάντησε ότι η πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών έπρεπε να συνεχιστεί αλλά αργά ή γρήγορα, λόγω των θεμελιωδών διαφορετικών απόψεων των δύο πλευρών, οι προσπάθειες Βάλντχαϊμ θα αποτύγχαναν. Η μεσολάβηση με παρουσίαση στις δυο πλευρές ειδικών προτάσεων για την έναρξη η συνέχιση διαπραγματεύσεων με έμφαση στις ουσιαστικές πτυχές του Κυπριακού θα ήταν αναγκαίο να αναληφθεί από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ, Βρετανίας και Καναδά. Ωστόσο ο ρόλος των Ηνωμένων Εθνών θα έπρεπε να παραμείνει σημαντικός αλλά διακριτικός. Το πλαίσιο των προτάσεων ΗΠΑ, Ηνωμένου Βασιλείου και Καναδά παραμένει ένα ιδιαιτέρα ισχυρό εργαλείο, αναφέρει το έγγραφο και συνιστούσε όπως η αμερικανική Κυβέρνηση εξασκήσει ηγετικό ρόλο χρησιμοποιώντας τον Βάλντχαϊμ ως κάλυμμα στο πλαίσιο μιας αποφασιστικής προσπάθειας για μεσολάβηση μεταξύ των δύο μερών σε πλήρη συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά.
Έτοιμες προτάσεις ήθελαν οι ΗΠΑ
ΤΑ ΒΡΕΤΑΝΙΚΑέγγραφα σημειώνουν ότι λεπτομέρειες για πιθανό συμβιβασμό για τα Βαρώσια, το «οικονομικό εμπάργκο», τη συνολική διευθέτηση του εδαφικού και άλλα σημαντικά θέματα θα έπρεπε να συζητηθούν περισσότερο με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έτσι ώστε προτάσεις για συζήτηση στις διαπραγματεύσεις να ήταν έτοιμες όταν και εάν χρειαζόταν. Σύμφωνα με το βρετανικό έγγραφο γινόταν επίσης εισήγηση για διατήρηση επαφής με Γερμανία και Γαλλία με στόχο να ενθαρρύνει η εμπλοκή τους. Ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε τότε ότι η αμερικανική Κυβέρνηση συνεργάστηκε με το Ηνωμένο Βασίλειο και τον Καναδά στην προετοιμασία προτάσεων και παρουσίασή τους στις δυο πλευρές. Οι προτάσεις αυτές, όπως αναφέρεται, ήταν βασισμένες στις γενικές αρχές στη συμφωνία κορυφής Μακαρίου-Ντενκτάς του 1977. Ο τότε Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Όουεν επέκρινε την αμερικανική Κυβέρνηση ότι δεν είχε χειριστεί καλά την πρωτοβουλία γιατί, όπως είπε, τα Ηνωμένα Έθνη θα είχαν λόγο αλλά δεν ήταν ενεργώς αναμεμιγμένα και ήταν λάθος να επιτραπεί στον Βάλντχαϊμ να τη θέσει υπό τη δική του αιγίδα.
Ο Όουεν χαρακτήρισε εξάλλου τα σενάρια γύρω από τα Βαρώσια ως ανοησία
 

Ενστάσεις Σπ. Κυπριανού στον όρο διζωνική

ΜΝΗΜΟΝΙΟτης κυπριακής Κυβέρνησης που επιδόθηκε στη βρετανική Κυβέρνηση στις 18 Ιουλίου 1979 υποδείκνυε ότι η επιμονή της τουρκοκυπριακής πλευράς στον όρο της διζωνικότητας αποκάλυπτε άλλους στόχους της, δηλαδή να ακυρώνεται η έννοια της ομοσπονδίας σε μια μελλοντική διευθέτηση. Σύμφωνα με έγγραφο του Φόρεϊν Οφις, ο πρόεδρος Κυπριανού, όπως ανέφερε το μνημόνιο, τόνισε ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά μπορούσε να θέσει το θέμα της διζωνικότητας και της ασφάλειας για συζήτηση στα πλαίσια των δικοινοτικών συνομιλιών. Εξάλλου σε δικό της μνημόνιο η Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών ανέφερε ότι η αρχή της διζωνικότητας έγινε δεκτή από την ελληνοκυπριακή πλευρά με βάση ομιλία του υπουργού Εξωτερικών Γιαννάκη Χριστοφίδη στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η εκδοχή αυτή απερρίφθη από την ελληνοκυπριακή πλευρά για να επανέλθει με άλλο μνημόνιο η Γραμματεία μέσα στο πλαίσιο προσπάθειας να αρθούν οι δυσκολίες για την επανέναρξη των συνομιλιών στο οποίο αναφερόταν ότι οι δυο πλευρές έχουν επαναβεβαιώσει την υποστήριξη τους για μια ομοσπονδία όπως προνοείται από τις κατευθυντήριες γραμμές και θα αποτελείται από δυο συνιστώντα μέρη και που έχουν αναφερθεί ως περιοχές ή ζώνες.
 Οι δυο πλευρές έχουν παρουσιάσει ενδείξεις ότι το θέμα της ασφάλειας μπορεί να συζητηθεί στις δικοινοτικές και θα αφορά και τις δυο κοινότητες.






Πηγή : Εφημερίδα Φιλελεύθερος

Η διζωνική εκτός κατευθυντήριων γραμμών (Βρετανικά Αρχεία)

Συνέχεια της αποκάλυψης των εγγράφων του Φόρεϊν Όφις
Σύντομα αποκαλύφθηκε ότι οι Τουρκοκύπριοι δεν επρόκειτο να σεβαστούν τα 10 σημεία της ατζέντας των κατευθυντήριων γραμμών Κυπριανού - Ντενκτάς, 19 Μαΐου 1979.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΤΕΝΚΤΑΣ

Επιστροφή μιας περιοχής των Βαρωσίων κάτω από την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.Στις 21 Ιουλίου 1979 ο Έλληνας πρέσβης στο Λονδίνο είχε συνάντηση με το Φόρεϊν Όφις και συζήτησε το Κυπριακό.Ο Έλληνας πρέσβης τόνισε ότι η πρόταση του Ντενκτάς το 1978 ήταν για επιστροφή μιας περιοχής των Βαρωσίων κάτω από την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Η ε/κ πλευρά δεν το δέχθηκε και εισηγήθηκε κάτι πιο χειροπιαστό, ζητώντας επανεγκατάσταση ολόκληρου του Βαρωσιού κάτω από τον έλεγχο των Η.Ε.Κατά την ελληνική άποψη, σύντομα αποκαλύφθηκε ότι οι Τουρκοκύπριοι δεν επρόκειτο να σεβαστούν τα 10 σημεία της ατζέντας των κατευθυντήριων γραμμών Κυπριανού - Ντενκτάς, 19 Μαΐου 1979. Τουναντίον δημιούργησαν απόκλιση, επιμένοντας στη δική τους ερμηνεία των κατευθυντηρίων Μακαρίου - Ντενκτάς του 1977. Οι συμφωνίες αυτές αναφέρονταν σε μια ομόσπονδη διπεριφερειακή (sic) και όχι διζωνικό κράτος. Αμέσως μετά τα πρακτικά της 12ης Φεβρουαρίου 1977, ο Ντενκτάς έκανε δηλώσεις που δεν συνάδουν με τις πρόνοιες των πρακτικών εκείνων, που μιλούν για λύση βασισμένη σε δύο ζώνες σε ένα χαλαρό ομοσπονδιακό οικοδόμημα. Οι Τουρκοκύπριοι, δήλωσε ο Έλληνας πρέσβης, είχαν πληροφορηθεί από τον Γ.Γ. του ΟΗΕ ότι ο όρος ‘διζωνική’ δεν χρησιμοποιήθηκε στις κατευθυντήριες γραμμές του 1977.Ο Έλληνας πρέσβης προχώρησε και εξήγησε στο Φόρεϊν Όφις την ελληνική άποψη όσον αφορούσε στο διπεριφερειακό ομόσπονδο κράτος - αυτό θα σημαίνει, είπε, ένα κράτος με δύο περιφέρειες, που θα έχουν τη δική τους τοπική διοίκηση, θα γίνονται σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα, ελεύθερη διακίνηση, δικαίωμα ιδιοκτησίας κτλ. Αυτό ΔΕΝ θα είναι δύο ξεχωριστές ζώνες με ξεχωριστές κυβερνήσεις και σύνορα μεταξύ τους. Αν γίνει κάτι τέτοιο θα οδηγήσει, είπε, σε ξεχωριστό τουρκικό κράτος και μονομερή ανακήρυξη ανεξαρτησίας. Επίσης ο Έλληνας πρέσβης επισήμανε στο Φόρεϊν Όφις ότι υπήρχε κάποια προσπάθεια να γίνονται αναφορές σε αμφότερες τις πλευρές ως ισότιμα μέρη. Η Αθήνα πίστευε ότι αυτό θα ήταν πολύ ατυχές αν οι μελλοντικοί συνέταιροί της υιοθετούσαν αυτήν τη θέση...

Αναζητούσαν ευέλικτο ηγέτη

Τέλος Νοεμβρίου 1979, οι Βρετανοί είχαν επίσης συνοψίσει ότι το αδιέξοδο μάλλον θα συνεχιζόταν. Ίσως, έγραφαν, “με μια νέα Ελληνική Κυπριακή Κυβέρνηση υπό την ηγεσία ενός πιο ευέλικτου ηγέτη παρά τον Κυπριανού, να υπάρχουν καλύτερες προοπτικές προόδου. Όμως δεν υπάρχουν υποψήφιοι για την ηγεσία με την προσωπικότητα που απαιτείται και αναγκαία υποστήριξη για να προωθήσουν το είδος της λύσης που θα δεχόταν η τουρκική πλευρά. Τα συμφέροντά μας θα προστατευθούν καλύτερα με το να ενθαρρύνουμε τη φιλοδυτική συμπεριφορά των Κυπρίων... Δεν πρέπει να πιέσουμε την ελληνοκυπριακή πλευρά να δεχθεί τις σημερινές τουρκικές απαιτήσεις. Το περίγραμμα των προτάσεών μας παραμένει μια καλή βάση για λύση... Θα πρέπει να μην υποστηρίξουμε προσπάθειες αποδυνάμωσης της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, γιατί αυτό μπορεί να στρέψει τους Ελληνοκύπριους προς την Ελλάδα για στρατιωτική υποστήριξη και ίσως και το σοβιετικό μπλόκ για πολιτική υποστήριξη... Θα πρέπει να ενθαρρύνουμε πρακτική συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Σε περίπτωση μονομερούς ανακήρυξης εκ μέρους των Τουρκοκυπρίων, θα πρέπει να διατηρήσουμε τις επαφές μας με την τουρκοκυπριακή κοινότητα”.

Η διζωνική απορρίφθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία

Όπως ήδη γράψαμε, στις παρουσιάσεις αυτές των νέων βρετανικών εγγράφων για το 1979, η Γραμματεία των Η.Ε. προσπαθούσε να βρει τρόπους να πουλήσει τη διζωνική στους Ελληνοκύπριους, με την οποία (φόρμουλα) να ικανοποιούνταν και οι Τουρκοκύπριοι. Η κυπριακή Κυβέρνηση απέρριψε την προσπάθεια της Γραμματείας των Ηνωμένων Εθνών να περιλάβει τη λέξη διζωνική σε αναθεωρημένο της μεμοράντουμ, που ετοίμασε στις 23 Αυγούστου 1979.Από τη Γραμματεία του ΟΗΕ, η βρετανική αντιπροσωπία στα Η.Ε. πληροφορήθηκε ότι ο κ. Νίκος Ρολάνδης (ΥπΕξ, τότε, της κυπριακής Κυβέρνησης) είχε και στις 2 Οκτωβρίου 1979 τηλεφωνικώς απορρίψει το λεκτικό τού αναθεωρημένου μεμοράντουμ και δώσει τρεις λόγους γι΄ αυτό. Οι λόγοι αυτοί ήσαν:
) Διζωνικότητα. Η φόρμουλα για το αναθεωρημένο μεμοράντουμ ήταν απαράδεκτη. Ο κ. Πίκο των Η. Εθνών δήλωσε ότι αυτή ήταν παρμένη από προφορικό λόγο του πρώην Υπ. Εξωτερικών της Κύπρου, Γιάννη Χριστοφίδη, στη Γενική Συνέλευση των Η. Εθνών στις 7 Νοεμβρίου 1977, όταν μίλησε για μια διζωνική λύση της εδαφικής πτυχής του κυπριακού προβλήματος και ομοσπονδιακή λύση για τη συνταγματική πτυχή.
Β) Ο τρόπος με τον οποίο γινόταν διασύνδεση της 3ης παραγράφου των κατευθυντήριων γραμμών Μακαρίου - Ντενκτάς στο θέμα της ασφάλειας ήταν επίσης απαράδεκτο.
Γ) Δεν άρεσε στην κυπριακή Κυβέρνηση η αναφορά στη δημιουργία Επιτροπής.Ο κ. Πίκο είπε στους Βρετανούς ότι ήταν ξεκάθαρο πως το πιο σημαντικό που απέρριπτε η κυπριακή Κυβέρνηση ήταν το σημείο (α) και ο Κυπριανού ήταν ανήσυχος για τις εσωτερικές πολιτικές περιπλοκές με την αναφορά στη διζωνική. Η Γραμματεία του ΟΗΕ θα είχε ακόμα μια συνάντηση την επομένη με τους Ρολάνδη και Κυπριανού. Εν τω μεταξύ, γράφει η αναφορά, η θέση της Γραμματείας γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη, με τους Τούρκους να τηλεφωνούν και να ζητούν να μάθουν αν η κυπριακή Κυβέρνηση απέρριψε την τροποποίηση (με την εισαγωγή του όρου ‘διζωνική’) για επανέναρξη των συνομιλιών και η Γραμματεία τούς απαντά ότι ακόμα δεν πήρε τελική απάντηση (Την έκθεση έστειλε στο Φόρεϊν Όφις ο Κίραν Πρέντεργκαστ, ο οποίος το 2004 διατελούσε Βοηθός του Γ.Γ. του ΟΗΕ Κόφι Ανάν και επισκέφθηκε και τον τότε Πρόεδρο Τ. Παπαδόπουλο στην Κύπρο για προώθηση του Σχεδίου Ανάν. Ο δε Γιάννης Χριστοφίδης -προκάτοχος του Ν. Ρολάνδη-, όπως τον παρουσιάζουν τα έγγραφα, είχε στενές σχέσεις με τους Άγγλους στη Λευκωσία και το 1978 είχε εισηγηθεί σ΄ αυτούς και σχέδιο απομάκρυνσης του Σπ. Κυπριανού από την προεδρία).

Η Γενική Συνέλευση ψηφίζει υπέρ της Κύπρου

 Οι Τούρκοι είχαν δεχθεί τη φόρμουλα των Ηνωμένων Εθνών με την εισαγωγή του όρου ‘διζωνική’ από τον Αύγουστο του 1979, όμως η κυπριακή Κυβέρνηση την απέρριπτε. Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ψήφισε υποστηρικτικό για την κυπριακή Κυβέρνηση ψήφισμα, με το οποίο καλούσε όλες τις χώρες-μέλη να βοηθήσουν την κυπριακή Κυβέρνηση να εξασκήσει εξουσία σε όλα τα εδάφη της Δημοκρατίας. Υπονοώντας και κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας και ζητώντας έκθεση από τον Γ.Γ. το Μάρτιο του 1980 μαζί με εισήγηση για τη δημιουργία επιτροπής από τη Γενική Συνέλευση, που πιθανόν να απαρτίζεται από αδέσμευτες χώρες, περιλαμβανομένης και της Κούβας, αν δεν υπήρχε ικανοποιητική πρόοδος.

Οι θέσεις των Τούρκων το 1979

Στις 12 Δεκεμβρίου 1979 οι Βρετανοί στο Φόρεϊν Όφις κατέγραφαν ότι οι Τουρκοκύπριοι βρίσκονταν σε πλήρη έλεγχο τού σχεδόν 40% του νησιού, δεν ήσαν διατεθειμένοι να κάνουν παραμόνο ελάχιστες εδαφικές αναπροσαρμογές σε μια ομοσπονδία, και ήσαν αποφασισμένοι να διατηρήσουν αποκλειστικό έλεγχο της δικής τους ζώνης. Οι Ελληνοκύπριοι, σημείωναν οι Βρετανοί, ήσαν διατεθειμένοι να παραχωρήσουν στους Τούρκους μια περιφέρεια, την οποία να διοικούν πάνω σε ορισμένα εσωτερικά θέματα, αλλά συνέχιζαν να επιμένουν για σημαντικές εξουσίες της ομόσπονδης κυβέρνησης, ελευθερία διακίνησης, αποχώρηση τουρκικών στρατευμάτων και μεγάλες εδαφικές παραχωρήσεις. Η πολιτική εκείνη, κατέγραφαν οι Βρετανοί, δεν προβλεπόταν να άλλαζε με Πρόεδρο τον Κυπριακού...Ο Ρ. Ντενκτάς δήλωνε στους Βρετανούς ότι δεν υπήρχε θέμα επιστροφής των προσφύγων και το θέμα θα ξεκαθάριζε με αποζημιώσεις...

ΒΡΕΤΑΝΟΙ:Δικά μας τα σχέδια λύσης και οι μελέτες με τους χάρτες!

Στις 5 Ιουνίου 1979, αξιωματούχος του Φόρεϊν Όφις ζητά από τη βρετανική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον να προβεί σε παραστάσεις προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την απαράδεκτη ενέργειά του να φανερώσει βρετανικά σχέδια για το Κυπριακό, που είχαν συζητηθεί πολύ εμπιστευτικά με Αμερικανούς αξιωματούχους του. Έγραψε ο κ. T.L.A. Daunt του Νοτίου Τμήματος Ευρώπης προς τον S. I. Soutar στην Ουάσινγκτον:«...Δεν μας άρεσε που ακούσαμε ότι ο κ. Μάθιου Νίμιτς ανέφερε στη Γραμματεία του ΟΗΕ την ύπαρξη εγγράφων/σχεδίων που ετοίμασαν οι κυβερνήσεις Βρετανίας και Αμερικής και ότι προθυμοποιήθηκε να τους τα δείξει. Ακόμα περισσότερο δεν μας άρεσε που ακούσαμε ότι το έμαθαν και οι Καναδοί, Γάλλοι και Γερμανοί.Ένας αριθμός των εγγράφων αυτών, βέβαια, κάπως ευαίσθητων -ίσως και να άφησα αντίγραφο ενός χάρτη με τον Ray Ewing (Αμερικανό), με τον οποίο παίζαμε (εννοείται έκαναν ασκήσεις επι χάρτου) για μια πιθανή εδαφική διευθέτηση-, είναι βρετανικά έγγραφα που τα δείξαμε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και καθόλου ‘‘έγγραφα... που ετοιμάστηκαν από τους Αμερικανούς και εμάς’’ (Ο κ. Daunt εννοούσε ότι τα εν λόγω έγγραφα/μελέτες/λύσεις είχαν ετοιμαστεί αποκλειστικά από τους ίδιους και καθόλου χέρι δεν είχαν σ’ αυτά οι Αμερικανοί). »Σε στενή διαβούλευση με τους Αμερικανούς, είχαμε το περασμένο φθινόπωρο με μεγάλη προσοχή δείξει τα αναγκαία έγγραφα στους συνέταιρούς μας σε διάφορες συναντήσεις, δίχως όμως να αποκαλύπτουμε τη μάλλον στενή αγγλο-αμερικανική σχέση και την ύπαρξη επιπρόσθετων εγγράφων, χαρτών κ.ά... Παρακαλώ να μιλήσετε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και να τους υποδείξετε τα πιο πάνω. Παρακαλώ υποδείξετε ότι πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη τις σχέσεις μας με τους συνέταιρούς μας ειδικά σε σχέση με την πολιτική συνεργασία στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Με κάποια τύχη, ίσως το θέμα σταματήσει εδώ. Όμως, αν η Γραμματεία του ΟΗΕ πιάσει από κοντά την προσφορά του Νίμιτς για να δει τα έγγραφα, να ξέρουν ότι πρέπει να μας συμβουλευθούν εμάς προτού δώσουν οτιδήποτε. Να το ξέρουν οτι δεν υπάρχει περίπτωση το Στέιτ Ντεπάρτμεντ να δείξει έγγραφα του Φόρεϊν Όφις στη Γραμματεία του ΟΗΕ, που συζητήθηκαν αναμεταξύ μας κατά τη διάρκεια των διμερών διαβουλεύσεών μας...».


Πηγή : Εφημερίδα Σημερινή

«Κυπριακή λύση αδύνατον»

Βρετανικά Αρχεία 1979

Η απάντηση του Κ. Καραμανλή στη Μ. Θάτσερ το 1979

Μια απάντηση που άντεξε στο χρόνο και απαντά και στη σημερινή βρετανική κυβέρνηση Γκόρντον Μπράουν και Φόρεϊν Όφις - για την έμπνευσή τους για «Λύση από τους Κυπρίους για τους Κυπρίους»

ΛΥΣΗ ΡΟΛΑΝΔΗ

Που αν απεκαλύπτετο, θα τον εξανάγκαζε σε παραίτηση!
Στις 31 Ιουλίου 1979, σύμφωνα με τα έγγραφα του Φόρεϊν Όφις που αποδεσμεύθηκαν φέτος, ο Πρόεδρος Σπύρος Κυπριανού είχε συνάντηση στο χωριό Μulunghushi της Λουσάκας, με την τότε Βρετανίδα Πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ. Μαζί με τον Πρόεδρο Κυπριανού ήταν και ο κ. Βωβίδης. Ο Πρόεδρος Κυπριανού εξήγησε τα περί των τουρκικών απαιτήσεων και πως οι Τούρκοι δεν είχαν σκοπό να τηρήσουν τίποτα από τα συμφωνηθέντα. Προσπάθησαν να επιβάλουν όρους. Οι Ελληνοκύπριοι τους είχαν πει ότι μπορούν να μιλήσουν για όποια θέματα ήθελαν κατά τη διάρκεια των συνομιλιών χωρίς προϋποθέσεις. Οι Τούρκοι απέρριψαν αυτή την προσέγγιση και μίλησαν για «διζωνικότητα». Οι Έλληνες είναι της θέσης ότι τέτοιος όρος δεν υπάρχει σε κανένα σύνταγμα. Η Πρωθυπουργός συμφώνησε ότι δεν ήταν όρος που χρησιμοποιείται στο Διεθνή Νόμο. O Κυπριανού πρόσθεσε ότι οι Τούρκοι αποκάλυψαν τον πραγματικό τους σκοπό με τον όρο αυτό, ονομαστικώς να αποκλείσουν την ομοσπονδία και να την αντικαταστήσουν με ένα είδος συγκαλυμμένης διχοτόμησης. Αυτό ήταν απαράδεκτο... Δεν μπορούσε να ξεχάσει ότι 40% του εδάφους της Κύπρου βρισκόταν υπό κατοχή και το 70% του πλούτου της Κύπρου υπό ξένο έλεγχο... Μετά ο Πρόεδρος Κυπριανού αναφέρθηκε στις βάσεις και ζήτησε το λόγο γιατί η Βρετανία μέχρι το 1965 πλήρωσε. Δεν διέτρεχαν κανένα πρόβλημα οι βάσεις. Ζήτησε γραπτώς εξηγήσεις και είπε ότι δεν χρειαζόταν να πλήρωναν όλο το ποσό μαζί... και η Πρωθυπουργός ανέλαβε να του απαντήσει... Ο Κυπριανού επίσης τόνισε ότι ο Δρ Βάλτχαϊμ έπρεπε να επιμένει δυνατά στην αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων...

Πρόταση λύσης Νίκου Ρολάνδη - Να κτιστεί ΝΕΑ ΜΟΡΦΟΥ!

Ο κ. Μάρτιν, της βρετανικής Υπ. Αρμοστείας στη Λευκωσία, στις 15 Αυγούστου ενημέρωσε το Λονδίνο για μια πρωτοφανή πρωτοβουλία του Νίκου Ρολάνδη, την οποία προσπάθησε ο τελευταίος να πλασάρει μέσω της Ομόσπονδης Δημοκρατίας της Γερμανίας. Ο κ. Μάρτιν πήρε την πληροφορία από τον Γερμανό Επιτετραμμένο στη Λευκωσία, ο οποίος του την έδωσε εν πλήρει μυστικότητα. Έγραψε: «…Πολύ εμπιστευτικά ο von Graevenitz αποκάλυψε ότι κατά την επίσκεψή του στην Βόννη τον Ιούνιο (1979) ο Ρολάνδης ρώτησε τον Genscher κατά πόσον η Ομόσπονδη Δημοκρατία της Γερμανίας θα ήταν πρόθυμη να μάθει τις απόψεις των Τούρκων για κάποιες ιδέες των Ελληνοκυπρίων και να δουλέψει ως μεσάζων. Οι ιδέες περιελαμβάνοντο σε μεμοράντουμ και ο Genscher ενδιεφέρετο περισσότερο για το εδαφικό. Η εισήγηση ήταν όπως οι Τουρκοκύπριοι κρατήσουν την πόλη της Μόρφου και πως μια νέα πόλις χτιστεί στον Νότο. Υπήρχαν επίσης και ιδέες για περισσότερες οικονομικές ανταλλαγές μεταξύ των δύο πλευρών. Ο Von Graevenitz δεν μπορούσε να πει κατά πόσο το μεμοράντουμ ανεφέρετο σε συνταγματικά θέματα. Επιβεβαίωσε ότι η Ο.Δ.Γ. αποφάσισε να μη συμφωνήσει με την πρόταση Ρολάνδη να εργαστεί ως μεσάζων... γιατί είτε η μια πλευρά είτε η άλλη θα έσπαζαν το απόρρητο. Οι Δυτικογερμανοί πιστεύουν ότι δεν διαψεύθηκαν οι φόβοι τους, όταν έμαθαν ότι ο Ρολάνδης είχε ήδη δώσει ενδείξεις στο Στέιτ Ντεπάρτμεντ για τις συζητήσεις του στην Βόννη. Εν πάση περιπτώσει, η γερμανική πρεσβεία στην Άγκυρα πήρε οδηγίες να αναφέρει τις ιδέες Ρολάνδη στους Τούρκους, που παρουσιάστηκαν ως γερμανικές. Ο Τούρκος αξιωματούχος Yigit απέρριψε αγρίως τις γερμανικές ιδέες και απάντησε επιμένοντας ότι συνομιλίες θα ξαναρχίσουν μόνο όταν ξεκαθαριστεί το Σημείο 2 των Κατευθυντηρίων της 19 Μαΐου...
Το γεγονός ότι ο Ρολάνδης είναι έτοιμος να σκεφθεί στις γραμμές αυτές είναι ενθαρρυντικό. Είναι ακόμα μια μαρτυρία για την εποικοδομητική του προσέγγιση στο Κυπριακό. Η ιδέα να κτιστεί μια νέα πόλις της Μόρφου στον Νότο είναι τολμηρή, παρόλον ότι αν γνωστοποιηθεί ότι ο Ρολάνδης το σκέφτηκε, η ζημιά στην προσωπικότητά του εδώ θα είναι πολύ μεγάλη, μάλιστα μπορεί να τον αναγκάσει και σε παραίτηση. Εν όψει αυτών, δεν εκπλήσσει η προσπάθειά του να βρει δεύτερο κανάλι επικοινωνίας με τους Τουρκοκυπρίους... Οι Γερμανοί είναι ενδεικτικά η καλύτερη επιλογή για το ρόλο αυτό, λόγω των ειδικών σχέσεων και επιρροής που έχουν με τους Τούρκους... Αλλά θα μας βόλευε αν ανελάμβαναν έναν τέτοιο ρόλο...», έγραψε ο κ. Μάρτιν.

Γιατί οι Κύπριοι δεν μπορούν να λύσουν το Κυπριακό μόνοι τους!

Στις 24 Οκτωβρίου 1979, ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, συνοδευμένος από τον πρέσβη Μολυβιάτη, είχε συνάντηση με την τότε Βρετανίδα Πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ στο 10 Downing Street. Για το θέμα της Κύπρου, ο Κ. Καραμανλής είπε πως ασχολείτο με το Κυπριακό για 25 χρόνια. Το 1959, για να αποφύγει τον πόλεμο και να καλυτερεύσει τις σχέσεις με την Τουρκία, εγκατέλειψε την ΕΝΩΣΗ, τον πολυπόθητο πόθο των Ελλήνων, και δέχθηκε την ανεξαρτησία του νησιού. Όμως μετά την αποχώρησή του έγιναν λάθη από τους συνταγματάρχες, από τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και από το Ηνωμένο Βασίλειο. Επιπλέον, οι Τούρκοι εκτέλεσαν ένα έγκλημα. Τώρα υπήρχε σήψις. Δεν έβλεπε διέξοδο. Το εμπάργκο όπλων είχε επιβληθεί λόγω του Κυπριακού και τώρα το είχαν αποσύρει, με την ελπίδα ότι η Τουρκία θα προσέφερε μια λύση. Τουναντίον, οι Τούρκοι έγιναν πιο αδιάλλακτοι. Οι τρίτοι μπορούσαν να εκφράζουν ελπίδες και επιθυμίες, όμως μόνο η Τουρκία μπορούσε να λύσει το πρόβλημα, επειδή ήταν η Τουρκία που εισέβαλε και διατηρεί υπό κατοχή μέρος του νησιού. Στη συνέχεια, η Μ. Θάτσερ ρώτησε για το ρόλο του Προέδρου Κυπριανού. Στη Λουσάκα είχε ρωτήσει γιατί οι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι δεν μπορούν να λύσουν το πρόβλημα μόνοι τους. Ο Κ. Καραμανλής, σύμφωνα με τα πρακτικά της συνάντησης, απάντησε: «Θα μπορούσαν, αλλά τους εμποδίζουν εξωτερικοί παράγοντες. Οι Ελληνοκύπριοι δεν εξαρτώνται από τον ίδιο (Καραμανλή), όμως οι Τουρκοκύπριοι εξαρτώνται από την Άγκυρα. Δεν ήταν ο κ. Ντενκτάς που είχε υπό κατοχή το νησί - ήταν οι 30.000 των τουρκικών στρατευμάτων. Η κατοχή στοιχίζει στους Τούρκους $2,3 δις. Έδωσε στην Τουρκία κακό όνομα και κέρδισε την καταδίκη διαφόρων οργανισμών. Η Άγκυρα μπορούσε να προσφέρει και να επιβάλει λύση. Ήταν προς όφελος της Τουρκίας να επουλώσει τις πληγές. Όμως οι Τούρκοι δεν έχουν τέτοιο σκοπό...»

Η Ελλάδα σκεφτόταν να στείλει στρατό στην Κύπρο

Ο Πρωθυπουργός της Δανίας επισκέφθηκε την Ελλάδα μεταξύ 14-17 Μαΐου 1979. Η βρετανική πρεσβεία στη Χάγη ενημερώθηκε για όσα λέχθηκαν μεταξύ των δύο Πρωθυπουργών και σημειώνει στην έκθεσή της ημερ. 30 Μαΐου 1979, ότι ο Κ. Καραμανλής είπε για το Κυπριακό στον Δανό ομόλογό του: «...Τουρκία και Κύπρος. Ο Καραμανλής εξέθεσε την ελληνική θέση, και υπέδειξε ότι η ελληνική υπομονή σχεδόν είχε εξαντληθεί. Είπε πως βρισκόταν κάτω από έντονες πιέσεις να στείλει στρατεύματα στην Κύπρο...»

Χάρτης με τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο

Τον Δεκεμβρίου 1978 ο κ. Τσούνης, εκ μέρους της Ελλάδας, και ο κ. Bilgi, εκ μέρους της Τουρκίας, συναντήθηκαν στο Παρίσι και είχαν συζητήσεις για το Αιγαίο και αρχές Ιανουαρίου 1979 οι συναντήσεις αυτές επαναλήφθηκαν στη Βιένη, με το σκεπτικό ότι αμφότερες οι πλευρές δεν θα είχαν ακραίες απαιτήσεις. Στη Βιένη ο κ. Bilgi δεν παρουσίασε χάρτη μέχρι πολύ αργά στις συζητήσεις και τελικά όταν διαμόρφωσε τις τουρκικές απαιτήσεις, αυτές περιλάμβαναν αρκετά μεγάλα ελληνικά νησιά μέσα στην τουρκική περιοχή. Μεταξύ αυτών οι Λήμνος, Λέσβος, Χίος, Ικαρία, Σάμος, Κως, Ρόδος, Κάρπαθος και Κάσος. Η τουρκική γραμμή δυτικά της Κάσου ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, όπως δήλωσε ο κ. Αθανασίου της ελληνικής πρεσβείας στο Λονδίνο, σε συνάντησή του με αξιωματούχο του Φόρεϊν Όφις τον Ιανουάριο του 1979, γιατί υπονοούσε σύμφωνα με την τουρκική άποψη ότι η Κρήτη δεν είχε υφαλοκριπίδα. Η θέση αυτή των Τούρκων ήταν απαράδεκτη για την ελληνική κυβέρνηση.Ο κ. Αθανασίου της ελληνικής πρεσβείας στο Λονδίνο έδωσε και χάρτη στο Φόρεϊν Όφις με τις τουρκικές διεκδικήσεις του 1973 και 1974, και ο οποίος περιλάμβανε και τις νεότερες διεκδικήσεις που απαίτησε ο κ. Bilgi στη Βιένη τον Ιανουάριο του 1979. Ο κ. Αθανασίου επίσης επεσήμανε ότι η τουρκική θέση είχε χειροτερεύσει κατά πολύ.


Πηγή : Εφημερίδα Σημερινή (Φ.Αργυρού)

«Ουδέποτε οι Ε/κ θα δεχθούν τη διζωνική»

Βρετανικά Αρχεία 1979

Πρόβλεψη του Διευθυντή Πολιτικών Υποθέσεων του Τουρκικού ΥΠΕΞ το 1979
Τα νέα έγγραφα του Φόρεϊν Όφις επιβεβαιώνουν ότι οι κατευθυντήριες γραμμές 1977 και 1979 δεν περιέχουν τη λέξη Διζωνική και πως ήταν τουρκική απαίτηση και ερμηνεία.

ΤΑ ΗΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ

Αδυνατούν να επιβεβαιώσουν ότι ο Μακάριος δέχθηκε τη Διζωνική

Η διζωνική ήταν και παραμένει απαίτηση των Τούρκων που ξεκίνησε επίσημα μετά την πρώτη τουρκική εισβολή στο νησί με την πρόταση του Ρ. Ντενκτάς. Μέχρι σήμερα, 35 χρόνια αργότερα, δεν έγινε κατορθωτή η εφαρμογή της, παρόλη την αμέριστη συμπαράσταση που της δόθηκε από μερίδα της πολιτικής ηγεσίας διαχρονικά. Οι πιο κάτω αναφορές, που εμφανίζονται στα βρετανικά έγγραφα του Φόρεϊν Όφις για το 1979, είναι άκρως ενδιαφέρουσες και επιβεβαιώνουν όχι μόνο τους τουρκικούς στόχους αλλά και τα λάθη της δικής μας πλευράς. Όταν η δική μας πλευρά εν συνεχεία δέχθηκε και υιοθέτησε μιαν άκρως επεκτατική τουρκική αξίωση δύο κρατών. Τα έγγραφα αυτά έρχονται, ίσως, στον καταλληλότερο χρόνο, ειδικά τις μέρες αυτές.
Στις 21 Ιουνίου 1979 - Οι συνομιλίες δεν προχωρούν πέραν του σημείου δύο (πρακτικά 1977), γιατί οι Τουρκοκύπριοι επέμεναν ότι οι Ελληνοκύπριοι, δεχόμενοι τις κατευθυντήριες γραμμές Μακαρίου / Ντενκτάς, πρέπει να δεχθούν επίσης την αρχή της διζωνικότητας και την ανάγκη ασφάλειάς τους, που ισχυρίζονται ότι συμφωνήθηκε σε σχέση με την παράγραφο δύο των κατευθυντήριων γραμμών Μακαρίου / Ντενκτάς.Οι Τουρκοκύπριοι ισχυρίζονται ότι αμφότερα (διζωνικότητα και ασφάλεια) είχαν συμφωνηθεί το 1977 μεταξύ Μακαρίου και Ντενκτάς αλλά δεν αναφέρθηκαν ονομαστικώς, λόγω πολιτικών δυσκολιών που θα αντιμετώπιζε ο Μακάριος. Οι Τουρκοκύπριοι ζήτησαν από τον Γ.Γ. να το επιβεβαιώσει από τα πρακτικά. Όμως ο Βάλντχαϊμ δεν απάντησε. Ο δε Remy Gorge (πολιτικός σύμβουλος του ειδικού αντιπρόσωπου του Γ.Γ. Reinaldo Galindo Pohl) υπέδειξε ότι τα πρακτικά του 1977 ίσως να μην ήσαν σωστά. Πρόσθεσε ότι ο Ντε Κουεγιάρ, που ήταν παρών, θυμάται πως ο Μακάριος δέχθηκε τη διζωνικότητα με μια κάπως αμφίβολη έκφραση. Ερωτηθείς από αξιωματούχο της βρετανικής Υπ. Αρμοστείας κατά πόσον οι Τουρκοκύπριοι έθεταν τα θέματα αυτά σκόπιμα, ο κ. Gorge απάντησε ναι, το έκαναν σκόπιμα γιατί δεν ήθελαν να συζητήσουν το θέμα των Βαρωσίων. Στις 25 Ιουνίου 1979 ο Μουνίρ Ερτεγκούν, σύμβουλος του Ντενκτάς για συνταγματικά θέματα, δήλωσε στους Βρετανούς ότι η διζωνικότητα ειναι ζωτικής σημασίας για την πλευρά του. Παραδέχθηκε ότι η λέξη διζωνική ενοχλεί τους Ελληνοκύπριους, όμως η σημασία της είναι πιο σημαντική από τη λέξη. Με ένα διζωνικό σύστημα θα υπάρχουν μόνο δύο περιοχές. Ο Μουνίρ πιστεύει ότι θα είναι αρκετό σ΄ αυτήν τη φάση αν οι Ελληνοκύπριοι το αναγνώριζαν αυτό.

To «ΜΕΜΟΡΑΝΤΟΥΜ» απορρίπτοντας τη ΔΙΖΩΝΙΚΗ

Η διζωνική σημαίνει δύο ξεχωριστά κράτη. Αυτή ήταν η ΕΠΙΣΗΜΗ θέση της Κυπριακής Κυβέρνησης το 1979, μετά και από αμφότερες τις κατευθυντήριες γραμμές του 1977 και 1979… Κατέγραφε μεταξύ άλλων το «Μεμοραντουμ»: «...Η τουρκική πλευρά προσπάθησε να υποστηρίξει (την απαίτηση για διζωνική) δυόμισι χρόνια μετά τις Κατευθυντήριες και δύο χρόνια μετά το θάνατο του Μακαρίου, ισχυριζόμενη ότι υπάρχει “μυστική συμφωνία” που, καθώς ισχυρίζεται, επιτεύχθηκε μεταξύ Προέδρου Μακαρίου και κ. Ντενκτάς, εν τη παρουσία του Δρος Βάλντχαϊμ (όταν ετοιμάστηκαν τα Πρακτικά - 1977). Το ότι δεν έχει βάση τέτοιος ισχυρισμός φαίνεται και από το γεγονός ότι, αν η τουρκική πλευρά είχε τέτοια συμφωνία, θα την παρουσίαζε κατά τη συνάντηση Προέδρου Κυπριανού με τον κ. Ντενκτάς στις 19.5.1979 και πάλι στην παρουσία του Δρος Βάλντχαϊμ... Η ελληνοκυπριακή πλευρά εν πάση περιπτώσει δέχθηκε να συζητηθεί το θέμα της “διζωνικότητας” και “των Εγγυήσεων για τους Τ/κ”, στα πλαίσια των συνταγματικών και εδαφικών προβλημάτων... Ένας διερωτάται γιατί η τουρκική πλευρά επιμένει a priori στην αποδοχή της “διζωνικότητας” εφόσον η ελληνοκυπριακή πλευρά, με τις εδαφικές προτάσεις στη Βιένη το Μάρτιο/Απρίλιο 1977, συνοδευόμενες με χάρτη, πρότεινε τη δημιουργία μιας ομοσπονδίας από δύο μέρη, την ελληνοκυπριακή περιοχή και την τουρκοκυπριακή περιοχή... Η τουρκική πλευρά ξεκάθαρα δήλωσε στις 20 Ιουνίου 1979 ότι η “διζωνική” δεν σημαίνει δύο περιφέρειες ή δύο περιοχές... αλλά στη βάση της “διζωνικότητας” ...οι Τούρκοι επιδιώκουν να υποστηρίξουν τις “προτάσεις” τους του Απρίλιου 1978, που ήσαν για τη δημιουργία δύο ξεχωριστών κρατών - όχι για ομοσπονδία όπως προβλέπεται από τις κατευθυντήριες γραμμές. Ο στόχος των Τούρκων, επιμένοντας στην προϋπόθεσή της, είναι διπλός - να αποφύγουν εφαρμογή των 10 σημείων (πρακτικά 1979) περιλαμβανομένης της δέσμευσης για επανεγκατάσταση στο Βαρώσι και αποφυγή για εδαφικές παραχωρήσεις και έτσι να προχωρήσουν σε νέες συνταγματικές προτάσεις για δημιουργία δύο ξεχωριστών κρατών...».

Τα Η.Ε. προσπαθούν να πουλήσουν τη διζωνική

Στις 9 Ιουλίου 1979, οι Αμερικανοί ενημερώνουν τους Βρετανούς ότι ο Γ.Γ. του ΟΗΕ προσπαθούσε να βρεί τρόπο να πουλήσει μια φόρμουλα για διζωνική στους Τούρκους, την οποία θα δεχόντουσαν και οι Ελληνοκύπριοι για να ξανάρχιζαν οι συνομιλίες. Οι προσπάθειες αυτές συνεχίστηκαν μέχρι και το τέλος Σεπτεμβρίου όταν οι Τούρκοι δέχθηκαν το εξής λεκτικό σε μεμοράντουμ του Γ.Γ. του ΟΗΕ: «παράγραφος 5β ...αμφότερες οι πλευρές επιβεβαίωσαν την υποστήριξή τους σε μια ομόσπονδη λύση στο συνταγματικό και μια διζωνική λύση στο εδαφικό για το κυπριακό πρόβλημα...». Μετά τη συνάντηση Κυπριανου / Ντενκτάς, 19 Μαΐου 1979 και τα δεύτερα πρακτικά (κατευθυντήριες γραμμές Κυπριανού / Ντενκτάς των 10 σημείων, βασισμένα στα πρώτα μεταξύ Μακαρίου / Ντενκτάς 1977), ξεκίνησαν νέες συνομιλίες στις 15 Ιουνίου. Μετά από τρεις συναντήσεις διεκόπησαν, λόγω αρχικών δυσκολιών για τους Αγνοούμενους και το Βαρώσι, αλλά το κύριο εμπόδιο ήταν η επιμονή των Τουρκοκυπρίων στην αποδοχή εκ μέρους των Ελληνοκυπρίων τής «διζωνικότητας» και ασφάλειας. Ο Ρ. Ντενκτάς έστειλε μακροσκελές υπόμνημα στον Κ. Βάλντχαϊμ, ημερ. 28 Ιουλίου 1979, επικαλούμενος ότι οι Ελληνοκύπριοι και ο Μακάριος είχαν δεχθεί τη διζωνική. Ενωρίτερα η Κυπριακή Υπάτη Αρμοστεία στο Λονδίνο παρέδωσε στο Φόρεϊν Όφις δικό της υπόμνημα ημερ. 18 Ιουλίου, 1979 ως «Μεμοράντουμ», στο οποίο εξηγούσε και απέρριπτε τους τουρκικούς ισχυρισμούς.
Ο Μ. Τριανταφυλλίδης ερμήνευσε πως ο Μακάριος δεν δέχθηκε διζωνική
Μετά το αλαλούμ ερμηνειών που έδωσαν (και δίδουν δυστυχώς) Ελληνοκύπριοι ηγέτες το 1978, στις κατευθυντήριες γραμμές μεταξύ Μακαρίου / Ντενκτάς, 12/2/1977, οι Βρετανοί, οι οποίοι σχολιάζουν την κάθε αναφορά, στις 16 Νοεμβρίου 1978 έγραψαν (από τη Βρετ. Υπ. Αρμοστεία στην Λευκωσία) μεταξύ άλλων τα ακόλουθα σε μιαν αναφορά τους προς το Λονδίνο, και η οποία αναφερόταν σε μια επιστολή του Μιχαλάκη Τριανταφυλλίδη. Ο Τριανταφυλλίδης διαχώριζε τους όρους «δι-περιφερειακή» και «δι-ζωνική» και κατηγορούσε τους Βρετανούς και κάποιους άλλους για παραποίησή τους. Έγραφε ενδεικτικά το έγγραφο:
«Ένα σημείο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος στην επιστολή Τριανταφυλλίδη είναι η διαφορά, κατά τον ίδιο, μεταξύ “δι-περιφερειακής”, “δι-ζωνικής” και που εμείς και κάποιοι άλλοι χρησιμοποιούμε σαν να είναι συνώνυμες. Ο Τριανταφυλλίδης ισχυρίζεται ότι οι ελληνοκυπριακές προτάσεις του Απριλίου 1977 μιλούσαν για “δι-περιφερειακή” ομοσπονδία, όπως αυτή καθαρά παρουσιάζεται στο αγγλικό της κείμενο (βλέπε έγγραφο Συμβουλίου Ασφαλείας των Ην. Εθνών S/12323, 30 Απριλίου 1977, Annex E ). Επομένως ήταν λανθασμένος ο ισχυρισμός ότι ο Μακάριος είχε δεχθεί διζωνική διευθέτηση. Ο Τριανταφυλλίδης εμφαντικά τονίζει ότι οι προτάσεις μιλούσαν για “δι-κοινοτική” ή “δι-περιφερειακή” υποδομή δίχως σύνορα και με ελευθερία διακίνησης, εγκατάστασης και ιδιοκτησίας. Εκείνο που υπογραμμίζει ο Τριανταφυλλίδης είναι ότι σε μια περιοχή δεν καθορίζονται κατ΄ ανάγκη σύνορα, ενώ σε μια ζώνη καθορίζονται. Τόσο οι κατευθυντήριες Μακαρίου / Ντενκτάς όσο και οι ελληνοκυπριακές προτάσεις χρησιμοποίησαν τη λέξη “δι-κοινοτική” και στις προτάσεις τη λέξη “περιφέρεια” . Σε ομιλία του ο Τάσσος Παπαδόπουλος στις 31 Μαρτίου 1977, όταν εισήγαγε τις προτάσεις, μίλησε για “περιφέρεια που εμείς προτείνουμε να είναι κάτω από τουρκοκυπριακή διοίκηση”. Οι τουρκοκυπριακές, όμως, συνταγματικές προτάσεις χρησιμοποίησαν τον όρο δι-ζωνική.
Η Χαραυγή βρήκε ότι η διαφορά στην οποία αναφέρεται ο Τριανταφυλλίδης είναι κάπως σημασιολογική και δεν έχει σχέση τι θα ονομάζονται οι “υπό διοίκηση περιοχές” νοουμένου ότι οι τρεις αρχές διασφαλίζονται και πως ο Μακάριος δεν φοβόταν τον όρο “δι-ζωνική”. Η δε Σημερινή, πήγε πιο πέρα και ισχυρίστηκε ότι η ζώνη έχει ευρύτερη ερμηνεία από την περιοχή, η οποία περιέχει και στοιχεία κυριαρχίας.Άλλη προέκταση της υπόθεσης δόθηκε από τον Ντενκτάς όταν, μιλώντας στην Ειδική Πολιτική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών, χρησιμοποίησε τον όρο “δι-εθνική” (bi-national)... Όμως ο Ετσεβίτ επανέλαβε, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Ρουμανία, ότι η Τουρκία επιμένει σε μια “δι-ζωνική” στην Κύπρο.Εν πάση περιπτώσει οι Τούρκοι ερμηνεύουν αμφότερες τις λέξεις με την ίδια ερμηνεία. Σύμφωνα με το λεξικό της Οξφόρδης, μια περιοχή “πάνω-κάτω έχει καθορισμένα σύνορα ή χαρακτηριστικά”, αντίθετα με τη ζώνη που “είναι περιοχή καθαρά προσδιορισμένη, με ένα είδος πάνω-κάτω περίφραξης” ...Εν όψει όλων αυτών και τις ευαισθησίες εδώ, νομίζουμε ότι αξίζει να παραμείνουμε στο κείμενο των κατευθυντηρίων και να χρησιμοποιούμε τους όρους “δι-κοινοτικό” και “περιοχή κάτω από τη διοίκηση της κάθε κοινότητας”, εφόσον αυτό αποτελεί συμφωνημένο κείμενο και δεν προκαλεί διαφορετικές ερμηνείες από αμφότερες τις πλευρές».

ΚΑΡΑΣΑΠΑΝ

«Έχει δοθεί λύση με την τουρκική επέμβαση»
Εντός του 1978 ο Χριστοφής Οικονομίδης από τη Λευκωσία είχε κυκλοφορήσει, με χάρτη, ένα σχέδιο λύσης του Κυπριακού. Το σχέδιο εκείνο, εκπληκτικά πλησίαζε κατά πολύ το βρετανο/αμερικανικο/καναδικό του 1978 (το οποίο είχε ετοιμαστεί στο Φόρεϊν Όφις σε συνεργασία με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ). Στις 8 Οκτωβρίου ο κ. Λέιν, της βρετανικής πρεσβείας στην Άγκυρα, γευμάτισε με το νέο Διευθυντή για Πολιτικές Υποθέσεις του τουρκικού ΥΠΕΞ, Erdinc Karasapan. O κ. Καρασαπάν τού είπε ότι ήδη είχε δοθεί λύση στο Κυπριακό με την τουρκική επέμβαση (οι Έλληνες την αποκαλούν εισβολή, είπε), οι Τ/κ ζούσαν πλέον σε ασφάλεια... «Όταν ρωτήθηκε ο κ. Καρασαπάν για το σχέδιο του κ. Οικονομίδη, απάντησε πως οι ιδέες του ήσαν αφελείς. Οι κοινότητες στην Κύπρο δεν θα ψήφιζαν εναντίον των όσων επιδίωκαν... Υπήρχαν μεγάλες διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών. Οι Ελληνοκύπριοι ΟΥΔΕΠΟΤΕ θα συμφωνήσουν σε μια διζωνική διευθέτηση. Ρώτησα αν δεν είχαν στο παρελθόν δεχθεί αυτό (διζωνικότητα), και ο κ. Καρασαπάν αρνήθηκε, και είπε πως εκείνο που συμφώνησαν οι Ελληνοκύπριοι ήταν μόνο στο δι-κοινοτισμό...», σημείωσε ο κ. Λέιν στην έκθεσή του.

«Οι Τ/κ ήθελαν συνομοσπονδία ενώ οι Ε/κ ομοσπονδία»

Στις 27 Νοεμβρίου 1979 η βρετ. Υπ. Αρμοστεία ενημερώνει το Λονδίνο ότι ο ΥΠΕΞ Νίκος Ρολάνδης τούς είπε ότι η δυσκολία για επανέναρξη των συνομιλιών ήταν η τουρκοκυπριακή επιμονή της αποδοχής, εκ μέρους των Ε/κ, των ιδεών της διζωνικότητας. Η δυσκολία ήταν το γεγονός ότι, ο σύμβουλος για συνταγματικά θέματα Σοϊζάλ, είχε δημόσια καθορίσει τη διζωνικότητα, που συνεπαγόταν κάτι σαν διχοτόμηση. Αν οι Ελληνοκύπριοι δεχόντουσαν κάτι τέτοιο προκαταβολικά, θα φαινόταν ότι δέχθηκαν ένα είδος συνομοσπονδίας αντί ομοσπονδίας, με όλα όσα αυτή συνεπάγεται - σύνορα, έλεγχο κτλ. μεταξύ των δύο περιοχών. Ο Ρολάνδης είπε και στον Βάλντχαϊμ στη Νέα Υόρκη ότι αυτή η κύρια δυσκολία ήταν ότι οι Τ/κ ήθελαν συνομοσπονδία ενώ οι Ε/κ ομοσπονδία. Ο Βάλντχαϊμ τού είπε ότι ήταν, όντως, δύσκολο να ξεχωρίσει ένας πού τελειώνει η ομοσπονδία και από πού αρχίζει η συνομοσπονδία...


Πηγή : Εφημερίδα Σημερινή (Φ.Αργυρού)

Δρ ΄Οουεν: «Ανοησία η αμερικανική πρόταση για το Βαρώσι»

 Βρετανικά Αρχεία 1979

Αποκαλύπτουμε έγγραφα του Φόρεϊν Όφις για το έτος 1979.Οι Βρετανοί διαφωνούσαν με τους Αμερικανούς στο θέμα των Βαρωσιών και υποστήριζαν την τουρκική θέση να περιλαμβανόταν σε πακέτο λύσης και όχι ξεχωριστό θέμα.

ΜΑΪΟΣ ΤΟΥ 1979

Οι Τ/κ ζητούν από τους Βρετανούς ανταλλάγματα για επιστροφή των Βαρωσίων.
Φέτος τα έγγραφα του Φόρεϊν ΄Οφις που αφορούν στην Κύπρο και στην Ελλάδα αποδεσμεύθηκαν στις 8 Δεκεμβρίου 2009. Και για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες δεν ισχύει πια γι’ αυτά το συνηθισμένο εμπάργκο μέχρι καθορισμένης ημερομηνίας δημοσίευσής τους. Είναι ελεύθερα από τις 8 Δεκεμβρίου για χρήση και δημοσίευση. Τα νέα έγγραφα, μεταξύ άλλων, μας αποκαλύπτουν ότι προς το τέλος του 1979 οι Βρετανοί αναγνώριζαν πλέον ότι ακολουθούσαν μια σχιζοφρενική πολιτική έναντι του Κυπριακού, δηλαδή ζητούσαν και προωθούσαν παράλογα πράγματα μόνο και μόνο για να εξυπηρετήσουν την Τουρκία και τα δικά τους συμφέροντα σε σχέση με τις βάσεις τους. Όπως απολύπτουμε σήμερα, οι Βρετανοί διαφωνούσαν με τους Αμερικανούς στο θέμα των Βαρωσιών και υποστήριζαν την τουρκική θέση να περιλαμβάνετο σε πακέτο λύσης και όχι ξεχωριστό θέμα. Ο Βρετανός Υπ. Εξωτερικών Δρ Ντέιβιντ ΄Οουεν θεωρούσε «ανοησία» τη θέση των Αμερικανών. Σύμφωνα με έκθεση του αποχωρούντος Βρετανού Υπ. Αρμοστού D. McD. Gordon, ο περισσότερος χρόνος το 1978 καταναλώθηκε με το αμερικανικό εμπάργκο όπλων προς την Τουρκία. Ήταν το Αμερικανο/Βρετανο/Καναδικό περίγραμμα λύσης που δόθηκε και στις δύο πλευρές τον Νοέμβριο του 1978 που έσπασε το αδιέξοδο. Ο Βρετ. Υπ. Αρμοστής εκτιμούσε ότι το σκηνικό στην Κύπρο αρχές του 1979 ξεκίνησε με την προοπτική συνάντησης Κυπριανού-Ντενκτάς. Το 1978 είχε προηγηθεί επίσκεψη στην Κύπρο του Γ.Γ. του ΟΗΕ Δρος Κ.Βάλτχαϊμ, ο οποίος συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Σπ. Κυπριανού και τον κ. Ρ. Ντενκτάς. Δεν υπήρξε αποτέλεσμα, τουναντίον έκανε χειρότερες τις σχέσεις μεταξύ των δύο. Είχε συμφωνηθεί όπως η τουρκική πλευρά παρουσιάσει τις δικές τις προτάσεις σε συνέχεια εκείνων του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου λίγο πριν πεθάνει το 1977. ΄Ομως όταν αυτές τελικά παρουσιάστηκαν ήσαν τόσο απαράδεκτες που και οι πλέον μετριοπαθείς στις ελεύθερες περιοχές δυσκολεύονταν να βρουν βάση για γνήσιες διαπραγματεύσεις.
Ο Βρετανός Υπ. Εξωτερικών Δρ Ντέιβιντ ΄Οουεν αρχές Φεβρουαρίου 1979 επέκρινε και αυτός έντονα τους χειρισμούς Νίμιτς και των αξιωματούχων του Στέιτ Ντιπάρμεντ. ΄Ηταν λάθος, είπε, που άφησαν την πρωτοβουλία να ξεφύγει από τα χέρια τους. Η ιδέα ήταν να χρησιμοποιηθούν τα Ηνωμένα ΄Εθνη ως εμπροσθοφυλακή αλλά όχι να αναλάβουν ενεργό συμμετοχή, ήταν λάθος που αφέθη ο Δρ Βάλτχαϊμ να πάρει τα ηνία. Το Βαρώσι ειδικά ήταν ανοησία. Το Λονδίνο πίστευε ότι οι Αγγλο/Αμερικανικές προτάσεις έπρεπε είτε να επικρατήσουν ως μέρος των προσπαθειών του Γ.Γ. του ΟΗΕ είτε στην ανάγκη, ξεχωριστά, έπρεπε όμως, να προβάλλονται στο προσκήνιο. Οι Βρετανοί πίστευαν ότι οι Τούρκοι θα υποστήριζαν τις προτάσεις τους έστω και αν δημοσίως δεν το έλεγαν.
Το Φόρεϊν ΄Οφις έβρισκε ότι χρειαζόντουσαν μια ομάδα Άγγλων, Αμερικανών και Καναδών στο νησί με σκοπό να εμφυτεύουν το αναγκαίο υλικό την κατάλληλη ώρα (να πιέσουν δηλαδή τους ιθαγανείς) όταν οι συνομιλίες θα αδυνατούσαν. «...Πρέπει να ρίψουμε την ευθύνη της επιτυχίας ή αποτυχίας πάνω στο λαιμό των ηγετών των δύο κοινοτήτων και την κρατήσουμε εκεί», σημείωνε ο υφυπουργός Frank Judd στις 15 Φεβρουαρίου 1979, και έδινε οδηγίες όπως ανώτερος αξιωματούχος πάει στην Ουάσιγκτον και ταρακουνήσει κατ΄ ιδίαν τον Νίμιτς.
Στις 8 Φεβρουαρίου 1979 ο Δρ Ντέιβιντ ΄Οουεν, Υπ. Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας της Βρετανίας ζήτησε ανάλυση ως προς το τι πήγε λάθος στην πρωτοβουλία τους (βρετανο-αμερικανο-καναδικό σχέδιο του Νοεμβρίου 1978) και εισηγήσεις ως προς το τι μπορούσε να γίνει. Λεπτομερής έκθεση για το Κυπριακό ετοιμάστηκε με ημερομηνία 13 Φεβρουαρίου 1979 από τον κ. T. L. A. Daunt του Νοτίου Τμήματος Ευρώπης. Η έκθεση σημείωνε ότι υπήρχε ακόμα ελπίδα να ξανάρχιζαν οι συνομιλίες υπό την αιγίδα του Γ.Γ. του ΟΗΕ εντός Μαρτίου/Απριλίου και ήταν ανάγκη συγκεκριμένες εισηγήσεις προς τις δύο πλευρές να έκαναν οι κυβερνήσεις Βρετανίας, Αμερικής και Καναδά. Το σχέδιό τους έπρεπε να παρέμενε εκεί, στην πρώτη γραμμή, η Αμερική να πρόβαλλε μεγαλύτερο ηγετικό ρόλο χρησιμοποιώντας τον Δρα Βάλτχαϊμ ως κάλυψη και εν πλήρει συνεργασία με τη Βρετανία και τον Καναδά, λεπτομέρειες για μια συμβιβαστική λύση στο θέμα των Βαρωσίων, το οικονομικό εμπάργκο εναντίον των Τουρκοκυπρίων, και μια συνολική εδαφική διευθέτηση και άλλα κύρια σημεία έπρεπε να συζητηθούν με το Στέιτ Ντεπάρτμεντ και στενή επαφή με Γαλλία και Γερμανία, με σκοπό να τους ενεθάρρυναν για συνεργασία. Ο συγγραφέας της έκθεσης δεν έβρισκε ότι είχε πάει λάθος η πρωτοβουλία, γιατί κανένας δεν είχε πει ότι θα ήταν εύκολο πράγμα η λύση του Κυπριακού. Για το Βαρώσι έγραφε η έκθεση: «Στη συνεδρία της 8ης Φεβρουαρίου ο Υπουργός Εξωτερικών έδωσε έμφαση στην απόφαση των Αμερικανών για το Βαρώσι, την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο θεωρεί εξολοκλήρου λανθασμένη. Το Η.Β. πιστεύει ότι οι Τούρκοι δεν θα δώσουν τίποτα σημαντικό στο θέμα των Βαρωσίων εκτός ως μέρος πακέτου για συνολική λύση. Μία άλλη πιθανότητα που συζητήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου ήταν όπως τα ενδιαφερόμενη μέρη παρουσιάσουν στις δύο πλευρές ένα πιο λεπτομερές πακέτο λύσης (με την πιθανότητα να δημοσιευθεί). Αυτό θα τους αναγκάσει να πουν ναι ή όχι δημοσίως. ΄Ομως σε περίπτωση κάτι τέτοιου το Ηνωμένο Βασίλειο θα γελοιοποιηθεί αν ενεργήσει από μόνο του... Η αμερικανική κυβέρνηση παραμένει αναγκαία για οποιαδήποτε πρωτοβουλία... Είναι και η Ευρωπαική πιθανότητα... Μάλλον απίθανο η Γαλλία και η Γερμανία να μπουν στο παιχνίδι με ενεργότερο ρόλο. Σε τέτοια περίπτωση θα πρέπει να εγκαταλείψουμε το αμερικανο-βρετανο-καναδικό περίγραμμα, που ίσως προσφέρει την καλύτερη πρακτική λύση. Αλλά είναι καλά να συνεχίσουμε ν' αφήσουμε ανοικτή την πόρτα προς τους Γάλλους και Γερμανούς δίχως, όμως, να διαφοροποιούμε την πολιτική μας για να ικανοποιήσουμε τις γαλλικές ευαισθησίες. ΄Οσον αφορά το ρόλο των Η. Εθνών συζητήθηκε ότι ο Δρ Βάλτχαϊμ δεν μπορούσε να επιβάλει στις δύο πλευρές και έπρεπε άλλοι να του κάνουν τη δουλειά. Πρέπει να παραμείνει απλά ο άνθρωπος της πρώτης γραμμής...».
Την έκθεση συνόδευε και ιστορικό της βρετανικής πρωτοβουλίας.
«Ιούνιος- Ιούλιος 1978: Προκαταρκτικές συζητήσεις μεταξύ Δρος ΄Οουεν και Αμερικανού κ. Βανς για πρωτοβουλία.
Ιούλιος 1978: Στα πλαίσια του Συμβουλίου της Ευρώπης, ο Δρ ΄Οουεν προσεγγίζει τους Genscher (Γερμανό) και Guirengaud (Γάλλο) για πρωτοβουλία.
11 Σεπτεμβρίου 1978: Συνάντηση στο Λονδίνο, Γάλλων, Γερμανών, Η. Βασιλείου και Αμερικανών. Η Γαλλία εναντίον της Καναδικής ανάμειξης. Η Γερμανία απρόθυμη δίχως τη Γαλλία. Η Αμερική μάλλον εναντίον των δύο τελευταίων. Το Η. Βασίλειο ήθελε γρήγορη δράση και περίγραμμα διαπραγματεύσεων για το συνταγματικό και εδαφικό. 11 - 12 Οκτωβρίου 1978: Συνάντηση στην Ουάσιγκτον μεταξύ Καναδά, Η. Βασιλείου, Αμερικής με Γαλλία και Γερμανία ως παρατηρητές. Η Αμερική προτείνει προσχέδιο βασισμένο σε προηγούμενη βρετανο-αμερικανική συνεργασία. ΄Ολες οι βρετανικές διορθώσεις έγιναν δεκτές εκτός της εισήγησης για το Βαρώσι, το οποίο οι Βρετανοί ήθελαν ως μέρος πακέτου, ενώ οι υπόλοιποι το θεωρούσαν ως ξεχωριστό θέμα προτεραιότητας.
Μέσα Οκτωβρίου: Το Ηνωμένο Βασίλειο ζητεί και πάλι νέα τροποποίηση για το Βαρώσι να περιλαβάνεται ως μέρος πακέτου. Οι Αμερικανοί επιμένουν να διευθετηθεί πριν από τη συνολική συμφωνία . Ο Καναδάς και η Βρετανία συμφωνούν με το περίγραμμα, ενώ και η Γραμματεία του ΟΗΕ εκφράζει τις επιφυλάξεις της για το θέμα των Βαρωσίων αλλά δεν επιμένει. Οι Αμερικανοί έχουν ενδοιασμούς, αλλά ο Δρ ΄Οουεν με την υποστήριξη του Καναδά προχωρεί και το παρουσιάζει στις 10 Νοεμβρίου. Ο Ετζεβίτ θεωρεί το περίγραμμα των Βρετανών ως λογική βάση για διαπραγμάτευση αν και δεν το λέει δημόσια. Μέσα Δεκεμβρίου ο Δρ Βάλτχαϊμ με βρετανο-αμερικανική υποστήριξη καλεί τις δύο πλευρές για διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα του. Στις 10 Ιανουαρίου 1979 οι δύο πλευρές δηλώνουν έτοιμες να ξαναρχίσουν συνομιλίες…».
Στις 31 Ιανουαρίου 1979 το Νότιο Τμήμα Ευρώπης του Φόρεϊν ΄Οφις βρήκε ότι οι αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχαν λανθασμένα και πολύ εύκολα υποκύψει και ξεφύγει από τη γραμμή που είχε συμφωνηθεί μεταξύ τους (Αμερικανών και Βρετανών) για το περίγραμμα λύσης. Μέρος της σύγχυσης, γράφει ένα έγγραφο, είναι και η προσωπικότητα του κ. Νίμιτς, η πείρα του οποίου είναι νομική και όχι διπλωματική και ο οποίος επηρεάζεται από όποιον του μιλήσει τελευταίος.
Το Φεβρουάριο του 1979 η Γραμματεία των Η.Ε. ετοίμασε έγγραφο εργασίας για τις δύο πλευρές, το οποίο έδειξε εμπιστευτικά στους Βρετανούς. Γνώμονάς τους ήταν οι κατευθυντήριες γραμμές Μακαρίου - Ντενκτάς του 1977, οι συνομιλίες μεταξύ του Γ.Γ. του ΟΗΕ της 10ης Νοεμβρίου 1978 και των δύο ηγετών, και η ατζέντα περιλάμβανε την επανεγκατάσταση του Βαρωσιού κάτω από την αιγίδα των Η.Εθνών. Η επανεγκατάσταση να γινόταν σε φάσεις με την επανέναρξη των συνομιλιών για συνολική λύση. Η οποία να είχε ομόσπονδο δικοινοτικό χαρακτήρα δημοκρατίας. (Να σημειωθεί ότι η λέξη «διζωνική» δεν περιλαμβάνεται στο έγγραφο του Γ.Γ. ).
Ο Ρολάνδης προσπαθεί να πείσει το Σπ. Κυπριανού
Στις 14 Φεβρουαρίου το Νότιο Τμήμα Ευρώπης στο Φόρεϊν ΄Οφις έβρισκε ότι ο Υπ. Εξωτερικών Ν. Ρολάνδης, ιδιωτικά, παραδεχόταν ότι ήταν μη ρεαλιστικό να αναμένουν κινήσεις από τους Τουρκοκύπριους για το Βαρώσι πριν από την έναρξη των συνομιλιών, όμως είχε δυσκολίες να πείσει τον Κυπριανού.
Στις 7 Μαΐου 1979, 11 μέρες πριν από τη συνάντηση Κυπριανού/Ντενκτάς, οι Τουρκοκύπριοι ζήτησαν από τους Βρετανούς ανταλλάγματα για επιστροφή των Βαρωσίων, ονομαστικώς ελεύθερη πρόσβαση στο παράνομο αεροδρόμιο «Ερτζάν» και ελεύθερη πρόσβαση στα λιμάνια Αμμοχώστου και Κερύνειας. Ακολούθησε δεύτερη συνάντηση, με Τ/κ «αξιωματούχους» να βλέπουν υφυπουργό στο Φόρεϊν ΄Οφις στις 14 Μαΐου 1979 όπου συζήτησαν τις απαιτήσεις των Τ/κ...Σύμφωνα με τα βρετανικά έγγραφα, η συνάντηση «κορυφής» μεταξύ Κυπριανού και Ρ. Ντενκτάς υπό την εποπτεία του Δρος Βάλτχαϊμ, με αποτέλεσμα τα δεύτερα πρακτικά της 19ης Μαΐου 1979, προωθήθηκε από το Νίκο Ρολάνδη. Η οποία όμως, όπως και οι προηγούμενες μεταξύ Μακαρίου και Ντενκτάς του 1977, δεν περιείχαν τη λέξη «διζωνική».
(Υπενθυμίζεται ότι το Αμερικανο-Βρετανο-Καναδικό περίγραμμα λύσης που ήταν στην ουσία βρετανικό, προωθούσε δύο συνιστώσες περιφέρειες και επιτροπή αποζημιώσεων και παρουσιάστηκε και ως -Ναν-Πέιπερ (Non-Paper) προνοούσε:
Η Δημοκρατία της Κύπρου να είναι μια δικοινοτική ομοσπονδία με δύο γεωγραφικώς συνιστώσες περιοχές, η μία από τις οποίες να είναι αμιγώς Ελληνοκυπριακή και η άλλη αμιγώς Τουρκοκυπριακή...
Τη δημιουργία ανώτατου ομοσπονδιακού δικαστηρίου από τρεις δικαστές, έναν Ελληνοκύπριο, έναν Τουρκοκύπριο και έναν ξένο... Οι δύο περιοχές θα εγκαθίδρυαν περιφερειακά κυβερνητικά ιδρύματα... Θα εδημιουργείτο ένα Κυπριακό Ταμείο Συμφιλίωσης που θα χρηματοδοτούσε η ομόσπονδη κυβέρνηση που θα τη διοικούσαν από κοινού οι δύο περιφέρειες και θα χρηματοδοτούσε αναπτυξιακά έργα στις περιοχές εκείνες που θα είχαν περισσότερη οικονομική ανάγκη. Πιο επεξηγηματικά το έγγραφο ξεκαθαρίζει πως με το Ταμείο Αποζημιώσεων ουσιαστικά στόχευαν στην αναβάθμιση της «οικονομίας» της Τ/κ συνιστώσας περιφέρειας (την εξίσωσή της δηλαδή με εκείνη της Ε/κής συνιστώσας περιφέρειας, την Κυπριακή Δημοκρατία) και την αποζημίωση των προσφύγων που δεν θα επέστρεψαν πια στα σπίτια τους... Στο έγγραφο αρχικά υπήρχε αναφορά και στην Ευρωπαϊκή Συνθήκη Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αλλά αφαιρέθηκε, προφανώς γιατί θα ενοχλούνταν οι Τούρκοι καθώς οι παραβιάσεις εις βάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ελληνοκυπρίων συνεχίζονταν...
(Σ.Σ: Ο όρος «συνιστώντα κράτη» του «Σχεδίου Ανάν» ήταν όρος που οι Βρετανοί ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν στα βρετανικά σχέδια και χάρτες τους από το 1975, με σχετική αναφορά τον ίδιο χρόνο, στο βρετανικό περιοδικό Εκόνομιστ.)


Πηγή : Εφημερίδα Σημερινή(Φ.Αργυρού)

ΝΑΤΟϊκές οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο

Βρετανικά Εγγραφα 1977(2)

Οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο εξυπηρετούσαν και εξυπηρετούν καθαρά το ΝΑΤΟ. Αυτό αντιβαίνει και παραβιάζει τη συμφωνία και πρόνοιες της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης. Όμως οι Βρετανοί, επειδή η Κύπρος δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ και επειδή οι εκάστοτε κυπριακές κυβερνήσεις, κάθε φορά που προκύπτει θέμα, αρνούνται έντονα μέχρι σήμερα ότι οι βρετανικές βάσεις έχουν σχέση με το ΝΑΤΟ, υπήρξαν πολύ προσεκτικοί να μην αναφέρουν ότι ορισμένες διευκολύνσεις στο νησί τις διαχειρίζονται για λογαριασμό του ΝΑΤΟ. Τα δύο πιο κάτω αποσπάσματα από έγγραφα του Υπ. Άμυνας ξεκαθαρίζουν οριστικά πια την αλήθεια, σε σχέση με το επίμαχο θέμα της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Κύπρο. Όταν, λοιπόν, το περιφερειακό Αρχηγείο του ΝΑΤΟ (COS AFSOUTH) ζήτησε τη χρήση των βάσεων για λογαριασμό χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, οι επικεφαλής του Υπ. Άμυνας για το Κυπριακό έδωσαν τις πιο κάτω οδηγίες, ως προς το πώς να απαντηθεί το αίτημα του ΝΑΤΟ.
Έγγραφο του Υπ. Άμυνας, με τίτλο «Η χρήση των περιοχών των κυρίαρχων βάσεων από το ΝΑΤΟ», ημερομηνίας 18 Οκτωβρίου 1977, έγραφε:
«…Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, που δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αρνείται έντονα κάθε εισήγηση ότι οι βρετανικές κυρίαρχες βάσεις είναι βάσεις του ΝΑΤΟ. Γι' αυτόν το λόγο είμαστε προσεκτικοί ποτέ να μην αναφέρουμε ότι ορισμένες από τις διευκολύνσεις (στο νησί) χρησιμοποιούνται από 'μάς για λογαριασμό του ΝΑΤΟ. Το να επιτρέψουμε τη χρήση των βρετανικών κυρίαρχων βάσεων από άλλες χώρες μέλη του ΝΑΤΟ θα χρειάζεται την επαναδιαπραγμάτευση της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης του 1960, η οποία μαζί με την Ανταλλαγή των Επιστολών, καθόρισαν ότι οι β.κ.βάσεις και οι καθορισμένες περιοχές (retained sites) που χρησιμοποιούμε είναι για συγκεκριμένη χρήση από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου.Αυτές οι συμφωνίες υπογράφτηκαν από την κυβέρνηση της Α. Μεγαλειότητος, τις κυβερνήσεις Ελλάδας και Τουρκίας, και τους ηγέτες των κοινοτήτων των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων εκ μέρους της Δημοκρατίας της Κύπρου. Θα εκτιμάτε ότι οι σχέσεις μεταξύ ορισμένων που έχουν συν-υπογράψει τις Συνθήκες είναι τέτοιες, που δεν θα θέλαμε να αποπειραθούμε να επαναδιαπραγματευθούμε τους όρους της Συνθήκης αυτή τη στιγμή. Παρ' όλον ότι οι β.κ.βάσεις είναι κυρίαρχη περιοχή, θα ήταν αδιανόητο να αγνοήσουμε τους όρους της Συνθήκης και να επιτρέψουμε στο ΝΑΤΟ να χρησιμοποιεί τις β.κ.βάσεις, καθώς στην πρακτική θα ήταν δύσκολο να τις χρησιμοποιούμε δίχως την καλή θέση της κυπριακής κυβέρνησης ή του τοπικού πληθυσμού. Εν πάση περιπτώσει, δεν πρέπει να ξεχνιέται ότι αυτή ταύτη η παρουσία μας στην Κύπρο είναι κύριος παράγων, που προσφέρει σταθερότητα στη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ.


Αν βοηθά, έχετε άδεια να χρησιμοποιείτε το λεκτικό της πιο κάτω δήλωσης:
5. «Η Συνθήκη Εγκαθίδρυσης του 1960 παραχώρησε κυριαρχικά δικαιώματα για τις βρετανικές κυρίαρχες βάσεις και καθορισμένες περιοχές (retained sites) στην Κύπρο της κυβέρνησης της Α.Μεγαλειότητος για συγκεκριμένη χρήση του Ηνωμένου Βασιλείου. Συμφωνία για αλλαγή των όρων της Συνθήκης για χρήση από τρίτο μέρος, όπως το ΝΑΤΟ, θα πρέπει να δοθεί από τις κυβερνήσεις των Κύπρου, Ελλάδας, Τουρκίας και Η.Β. Θα χρειαστεί επίσης η διαβούλευση και με άλλες χώρες-μέλη της Συμμαχίας».

Ένα μήνα αργότερα υπήρξε αντίδραση προς το λεκτικό της πιο πάνω παραγράφου από άλλον, ανώτερο αξιωματούχο της Αεροπορίας. Αναφερόμενος σ΄αυτήν με έγγραφο/ενημέρωση προς διάφορα τμήματα του Υπ. Άμυνας, ημερ. 17 Νοεμβρίου 1977, ο Wing Commander N. J. G. Hodnett ζητούσε διόρθωση του λεκτικού, αποκαλύπτοντας ακόμα περισσότερα:
«Παρ' όλον ότι συμφωνώ απόλυτα με το λεκτικό που εγκρίθηκε για χρήση στην παράγραφο 5, πιστεύω ότι στις μετέπειτα παραγράφους πρέπει να δώσετε στο περιφερειακό Αρχηγείο του ΝΑΤΟ (COS AFSOUTH) ακόμα λίγες πληροφορίες για τις δραστηριότητές μας στην Κύπρο.Καθώς γνωρίζετε, το ραντάρ στο Τρόοδος χρηματοδοτείτο εν μέρει από το ΝΑΤΟ, όπως ήσαν και οι εγκαταστάσεις στο Ακρωτήρι Γκρέκο, μέσω του οποίου αμυντικές πληροφορίες από το Τρόοδος μετεφέροντο στο σύστημα του ΝΑΤΟ στην Τουρκία. Επομένως, εισηγούμαι να ξαναγραφτεί η παράγραφος ως εξής:
«Αξίζει να σημειωθεί ότι η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει από καιρό εις καιρό (για πολιτικούς λόγους) έντονα αρνηθεί οποιαδήποτε εισήγηση ότι οι β.κ.βάσεις είναι βάσεις του ΝΑΤΟ. Γι' αυτόν το λόγο πάντοτε είμαστε προσεκτικοί να μην αναφερόμαστε στη χορήγηση από το ΝΑΤΟ και τις δραστηριότητες κάποιων μονάδων στο νησί».Το περιφερειακό Αρχηγείο του ΝΑΤΟ (COS AFSOUTH) αναμφίβολα γνωρίζει ότι συμφωνήσαμε στη χρήση του Ακρωτηρίου από αεροπλάνα τριών χωρών-μελών του ΝΑΤΟ τον περασμένο χρόνο - των ΗΠΑ, Καναδά και Νορβηγίας. Η χρήση των δύο τελευταίων υπήρξε αποκλειστικά για υποστήριξη της ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Πιστεύω, λοιπόν, ότι πρέπει να αναγνωριστεί ότι επιτρέπουμε αεροπλάνα από χώρες του ΝΑΤΟ να χρησιμοποιούν το Ακρωτήρι, όταν οι περιστάσεις δεν δημιουργούν πολιτικές ευαισθησίες....».
Στις 15 Ιουνίου 1978, ο Major General W. R. Taylor, Διοικητής των βρετανικών δυνάμεων στην Κύπρο (ο οποίος είχε πρόσφατα μετατεθεί στην Κύπρο), με επιστολή του προς τον Αρχηγό Επιτελείου στο Υπ. Άμυνας στο Λονδίνο, Marshal Sir Neil Cameron, επιβεβαιώνει την παρουσία του ΝΑΤΟ στο νησί και αποκαλύπτει ότι αρχές του 1978 είχαν γίνει κρίσιμες συζητήσεις για το μέλλον της Κύπρου στο Λονδίνο. Υπονοεί ότι τότε κάπου είχαν πέσει έξω στους υπολογισμούς τους.
Ο Διοικητής των βρετανικών δυνάμεων σημειώνει ότι τις κρίσιμες μέρες αρχές του χρόνου, όταν συζητούσαν το μέλλον της Κύπρου στο Λονδίνο, οι ίδιοι δεν ήσαν αρκετά ενημερωμένοι, όπως ανακάλυψε με την κάθοδό του στο νησί, πόσω μάλλον οι υφυπουργοί και υπουργοί. Οι oποίοι σίγουρα δεν γνωρίζουν τι πράγματι υπάρχει στην Κύπρο σε σχέση με την περισυλλογή μυστικών πληροφοριών και υπογραμμίζει ότι είναι αυτές οι λεπτομέρειες που θα αποφασίσουν το θέμα της παραμονής τους στην Κύπρο, και την πιθανότητα μετακίνησης της βάσης της Δεκέλειας εντός προβλεπτού χρονοδιαγράμματος. Στη συνέχεια γράφει υπογραμμίζοντας:
«Δεύτερον, η παρουσία μας στην Κύπρο είναι παρουσία για το ΝΑΤΟ, οτιδήποτε και να διαλέγουμε να λέμε στην Αμυντική Έκθεση κάθε Φεβρουάριο, ή ότιδήποτε δεν είναι πολιτικά σωστό να παραδεχθούμε στην κυπριακή κυβέρνηση και τον τοπικό Τύπο. Αυτά τα πολύ ευαίσθητα και μοναδικά συστήματα περισυλλογής πληροφοριών (που ανέφερα πιο πάνω) έχουν έναν κύριο ρόλο - ονομαστικώς να πληροφορούν εμάς και τους Αμερικανούς για τους εχθρούς του ΝΑΤΟ, και μόνο σε δεύτερο ρόλο του ΣΕΝΤΟ και τον τρίτο κόσμο της περιοχής. Το είδος ορισμένων άκρως εμπιστευτικών ΝΑΤΟϊκών πληροφοριών, η συγκεκριμένα αξία τους για τις ΗΠΑ και εμάς αποκλειστικά εντός του ΝΑΤΟ, η γεωγραφική θέση της Κύπρου και η ίδια η πραγματική σταθερότητα που προσφέρουν οι βάσεις σε μια νήσο τόσο σημαντικά τοποθετημένη στη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ, όλα αυτά μαζί κάνουν τη βρετανική παρουσία μας εδώ όχι μικρής σημασίας για το ΝΑΤΟ. Γι΄ αυτό η πεποίθησή μου είναι όπως το Υπ. Άμυνας παύσει να ταξινομεί την Κύπρο ως προτεραιότητα 2 μεταξύ της Belize και του Brunei, ως αποικιακές κατάλοιπες υποχρεώσεις και στα έγγραφα πολιτικής του Υπ. Άμυνας η Κύπρος, απ' εδώ κι εμπρός, να θεωρείται τουλάχιστον ως προτεραιότητα 1 ½ - σίγουρα του ΝΑΤΟ, αν και δεν είναι μέρος της κύριας Κεντρικής Περιοχής ή των Ανατολικών Ατλαντικών Επιχειρήσεων...».




Πηγή : Εφημερίδα Σημερινή (Φανούλα Αργυρού)









 

Βρετανικές μεθοδεύσεις για τον Ακάμα

Βρετανικά έγγραφα 1977 (Μέρος πρώτο)

Αποκαλυπτικά έγγραφα από το 1977 για τα σχέδια αξιοποίησής του.Μελέτη για μεταφορά των βρετανικών βάσεων στον Ακάμα φαίνεται να έκαναν οι Βρετανοί. Προέβελψαν ότι θα αντιμετώπιζαν εχθρική στάση από τους Κυπρίους έναντι των βάσεών τους, καθώς και ότι θα αντιμετώπιζαν πρόβλημα από έλλειψη νερού. Φαινόταν να είχε χώρο για βομβαρδιστικές ασκήσεις, αλλά η καταλληλότητά του έπρεπε να επιβεβαιωθεί με λεπτομερή έρευνα του εδάφους.Το 1977, μετά το αεροπορικό δυστύχημα στο αεροδρόμιο της βρετανικής βάσεως Ακρωτηρίου, όταν κατέπεσε αμερικανικό U2, οι στρατιωτικές Αρχές των βάσεων, που δεν έβλεπαν με καθόλου καλό μάτι την αμερικανική ανάμιξη εκεί, ζήτησαν από το Λονδίνο να τερματίσει τις πτήσεις εκείνες. Το Φόρειν Όφις δεν υποστήριζε τον τερματισμό τους. Το Υπουργείο Άμυνας, όμως, άρχισε να κάνει άλλες σκέψεις και βολιδοσκοπήσεις για την παραμονή των βρετανικών βάσεων στο νησί και πώς καλύτερα να εξυπηρετούντο μακροπρόθεσμα οι στρατιωτικές τους ανάγκες και οι εξυπηρετήσεις που πρόσφεραν στο ΝΑΤΟ και στους Αμερικανούς...Το Υπ. Άμυνας της Βρετανίας προέβλεπε μακροπρόθεσμα ότι: θα αντιμετώπιζαν εχθρική στάση από τους Κυπρίους έναντι των βάσεών τους και πως οι κάτοικοι στις περιοχές των βάσεων θα αντιδρούσαν για την παρουσία τους. Επίσης, είχαν προβλέψει ότι θα αντιμετώπιζαν πρόβλημα από έλλειψη νερού (που άρχισε από το 2000), και πως μετά την αποχώρησή τους από τη Μάλτα (που είχε προγραμματιστεί για το 1978) θα χρειαζόντουσαν μεγαλύτερες διευκολύνσεις όσον αφορά τη στάθμευση και συντήρηση μαχητικών της RAF (Βρετανικής Βασιλικής Αεροπορίας), καθώς και για στρατιωτικές ασκήσεις. Έγγραφο του Υπ. Αμύνης της Βρετανίας ημερ. 16 Δεκεμβρίου 1977 αναφέρει τα εξής:


«… An alternative possibility is the Akamas range at Cape Arnauti, where we already have the right to use the range for ground firing as well as for naval bombardment. Under the Treaty of Establishment firing is at present confined to 70 days a year and naval gunnery to 10 days a year. It may be possible (my underlining) to secure this range for air-to-ground gunnery but probably not on an unrestricted basis, because it is used by both the Greek National Guard and the British Army… I am advised that a sea range would not be very satisfactory and my reading of the remarks about the Akamas range would not lead me to put much money on that, providing a solution…»

Μετάφραση: «...Μια εναλλακτική πιθανότητα είναι η περιοχή Ακάμα στο Ακρωτήρι Αρναούτη, όπου ήδη έχουμε το δικαίωμα να χρησιμοποιούμε για ένοπλες ασκήσεις επί εδάφους, ως επίσης για ναυτικούς βομβαρδισμούς. Σύμφωνα με τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης, η χρήση διά πυρών περιορίζεται στις 70 μέρες το χρόνο και ναυτικός βομβαρδισμός σε 10 μέρες το χρόνο. Ίσως να είναι δυνατόν (δική μου υπογράμμιση) να εξασφαλίσουμε την περιοχή αυτή για ασκήσεις εδάφους-αέρος, αλλά μάλλον όχι δίχως περιορισμένη βάση, γιατί χρησιμοποιείται τόσο από την Εθνική Ελληνική Φρουρά όσο και τον Βρετανικό Στρατό... Με συμβουλεύουν ότι όσον αφορά τη θάλασσα, ίσως να μην είναι ικανοποιητική (περιοχή) και εξ όσων καταλαβαίνω από τις παρατηρήσεις για την περιοχή του Ακάμα δεν με ενθαρρύνουν ότι θα ήταν η λύση...”
Τον Ιούνιο του 1978, ανώτερος στρατιωτικός ενημερώνει το Υπ. Άμυνας ότι η περιοχή του ΑΚΑΜΑ φαίνεται να έχει προοπτική για ανάπτυξη: «potential for development as an air-to-ground facility and might offer added advantage of laser clearance, if this could be arranged…». Μετάφραση: «...έχει προοπτική για ανάπτυξη ως περιοχή για πεδίον εδάφους-αέρος και μπορεί να προσφέρει επιπρόσθετο πλεονέκτημα για χρήση λέιζερ, αν μπορούσε να διευθετηθεί...».Στο ίδιο τηλεγράφημα ο στρατιωτικός προβάλλει ως το επόμενο βήμα το ξεκίνημα μιας λεπτομερούς μελέτης για την περιοχή του ΑΚΑΜΑ, την οποία να ακολουθήσει επίσημη προσέγγιση προς την κυπριακή κυβέρνηση, ζητώντας την παραχώρηση άδειας για ασκήσεις εκπαίδευσης: «to conduct air-to-ground weapons training and low flying over Cyprus south of the 'green-line'». Μετάφραση: «για ένοπλες ασκήσεις εκπαίδευσης εδάφους-αέρος και χαμηλών πτήσεων υπεράνω της Κύπρου, νοτίως της 'πράσινης γραμμής'».
Στις 3 Ιουλίου 1978, ο Air Vice-Marshall M.W.P. Knight από το Αρχηγείο Αεροπορίας στο Strike Command, Royal Air Force, High Wycombe, Buckinghamshire, με επιστολή του προς τον Air Vice-Marshall D.C.A. Lloyd, Assistant Chief of Air Staff (Operations) Ministry of Defence, Υπουργείο Άμυνας στο Λονδίνο, αναφέρεται πιο αναλυτικά και τονίζει ότι η πρώην περιοχή ναυτικών βομβαρδισμών στον Ακάμα (στη νοτιο-δυτική μύτη της Κύπρου) έχει προοπτική για μια μικρή περιοχή ασκήσεων εδάφους-αέρος.Έβρισκαν, έγραφε, ότι ο Ακάμας φαινόταν να είχε χώρο για τους σκοπούς βομβαρδιστικών ασκήσεων, αλλά, η καταλληλότητά του έπρεπε να επιβεβαιωθεί με λεπτομερή έρευνα του εδάφους...«Οι χαμηλές πτήσεις πάνω από την Κύπρο, έγραφε, προς το παρόν απαγορεύονται. Όμως, ο περιορισμός επιβλήθηκε από το Αρχηγείο Στρατού της Κύπρου και όχι από τις κυβερνητικές Αρχές και μου είπαν πως δεν θα έχουμε δυσκολία να θέσουμε το θέμα προς συζήτηση με τις κατάλληλες κυβερνητικές Αρχές... Όπως έχω αναφέρει στο προηγούμενό μου μήνυμα, πιστεύω ότι το επόμενο βήμα θα πρέπει να είναι το ξεκίνημα μιας ολοκληρωμένης μελέτης της περιοχής του Ακάμα, προτού κάνουμε ότιδήποτε. Αν τέτοια μελέτη υποδείξει ότι η περιοχή είναι πράγματι κατάλληλη για τη δημιουργία ασκήσεων εδάφους-αέρος, τότε θα μπορώ να δω το κέρδος να βάλουμε μπροστά επίσημα για επιχειρήσεις (OS ASPCs) από το Ακρωτήρι, είτε επιπρόσθετα είτε ως εναλλακτική επιλογή στη χρήση που κάνουμε της βάσης Decimomannu…» (Σ.σ: Το Decimomannu είναι μεγάλη στρατιωτική αμερικανική βάση στη Σαρδηνία της Ιταλίας, όπου διεξάγονται μεγάλης ισχύος εκπαιδευτικές ασκήσεις Νατοϊκών στρατευμάτων. Οι εγκαταστάσεις στη βάση αυτή ολοκληρώθηκαν το 1979).
Τρεις μέρες αργότερα, οι στρατιωτικοί εισηγούνται όπως ζητηθεί η άποψη του Φόρεϊν Όφις σχετικά με τις χαμηλές πτήσεις και κατά πόσο δεν υπάρχουν κίνδυνοι να χρειαστεί η επαναδιαπραγμάτευση των Συνθηκών σε τέτοια περίπτωση...

Πηγή : Εφημερίδα Σημερινή (Φανούλα Αργυρού)