Οργισμένοι έξω από την Τρ. Κύπρου οι κάτοχοι αξιογράφων Χτυπούσαν τζάμια και έσπασαν γλάστρες-Δίνουν πίστωση χρόνου μέχρι τη συνάντηση με Πρόεδρο

Οργισμένοι παρουσιάστηκαν την Τρίτη έξω από το κτίριο της Διοίκησης της Τράπεζας Κύπρου, οι κάτοχοι Τραπεζικών Αξιογράφων δίνοντας όπως είπαν πίστωση χρόνου μέχρι τη συνάντησή τους με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Ομάδα κατόχων αξιογράφων βρέθηκαν έξω από το κτίριο της Διοίκησης της Τράπεζας Κύπρου, προκειμένου να εκφράσουν την απόγνωσή τους διότι "εξαπατήθηκαν" από τις τράπεζες. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου αξιόγραφα ύψους €1,4 δις (€600 εκατ. στην Τρ. Κύπρου και €800 εκατ. στη Λαϊκή) μετατράπηκαν σε μετοχές.

"Βρισκόμαστε εδώ για να εκφράσουμε τη δυσαρέσκεια, την απογοήτευση και την απόγνωσή μας για τη μεγάλη απάτη που έχουμε υποστεί από τις τράπεζες, Τράπεζα Κύπρου και Λαϊκή Τράπεζα, οι οποίοι κρύβονται δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την αλήθεια πρόσωπο με πρόσωπο".

Ένα πανό που κρατούσαν κάτοχοι αξιογράφων είχε μια φωτογραφία ρουλέτας και έγραφε "Στημένο τραπεζικό καζίνο. Αυτή είναι η δικαιοσύνη"

Υπενθυμίζοντας ότι το τελικό πόρισμα της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου επιβεβαιώνει ότι υπήρξε παράνομη και παράτυπη πώληση αξιογράφων, ο κ. Μαυροβουνιώτης, ο οποίος μετά βίας συγκρατούσε τα δάκρυά του σημείωσε ότι λεφτά τα οποία φυλάγαμε τόσα χρόνια με τόσους κόπους για να σπουδάσουμε τα παιδιά μας, χάθηκαν και τώρα τα οποία τώρα σταματούν τις σπουδές τους. "Χρωστούμε σε άλλες τράπεζες και δεν μπορούμε να πληρώσουμε. Η υπομονή έχει όρια, αναμένουμε πολιτική λύση", είπε.

"Αναμένουμε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας το Υπουργικό Συμβούλιο και όλους τους εμπλεκόμενους στις 30 που θα συναντηθούμε στο Προεδρικό Μέγαρο να πάρουν την απόφαση, όπως χθες εγγυήθηκαν τρία δις, να εγγυηθούν κάτι για μας για να μας σώσουν", πρόσθεσε ο κ. Μαυροβουνιώτης.

Αναφέρθηκε σε όσους λένε ότι δεν υπήρξαν έκτροπα στην Κύπρο από την οικονομική κρίση, λέγοντας ότι είναι η δική τους ανοχή που δεν έχει οδηγήσει σε επεισόδια.

Όπως είπε, ο Σύνδεσμος δίνει πίστωση χρόνου "για τελευταία φορά να ακούσουμε το αποτέλεσμα των αποφάσεών τους".

"Την επομένη ημέρα ξεκινούμε αμείλικτο αγώνα και θα διεκδικήσουμε με όλα τα μέσα που έχουμε τη δικαίωσή μας, αγωγές στα Επαρχιακά Δικαστήρια και συνεχείς εκδηλώσεις και κλείσιμο τραπεζών. Το κόστος το οποίο θα υποστούν θα είναι εκατονταπλάσιο από την προσφορά την οποία εμείς ζητούμε. Δώστε λίγη πίστωση χρόνου ακόμα μέχρι τις 30 που θα συναντηθούμε, να μας καλέσουν στο Προεδρικό να μας δώσουν την απάντησή τους. Αν η απάντηση είναι θετική τότε ευχαρίστως θα συνεργαστούμε απόλυτα", είπε προσθέτοντας ότι διαφορετικά, αν αυτό το πράγμα δεν θα μας ικανοποιήσει, τότε πρώτος θα είμαι εγώ ο επικεφαλής του πολέμου.

Τα πνεύματα όμως οξύνθηκαν όταν η Διοίκηση της Τράπεζας Κύπρου αρνήθηκε να εξέλθει του κτιρίου προκειμένου να τους συναντήσει. Τότε αγανακτισμένοι κάτοχοι αξιογράφων κινήθηκε προς την είσοδο του κτιρίου και προσέκρουσαν σε ομάδα αστυνομικών που προσπαθούσαν να τους απωθήσουν. Άλλοι έριχναν μανταρίνια, κτυπούσαν με πλακάτ τους υαλοπίνακες του κτιρίου, άλλοι χρησιμοποίησαν σταχτοδοχείο για να σπάσουν τους υαλοπίνακες, ενώ άλλοι έσπασαν τις γλάστρες που υπήρχαν έξω από το κτίριο.

Η ένταση εκτονώθηκε όταν ο κ. Μαυροβουνιώτης και ο Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου, Σταύρος Γιαλλουρίδης εισήλθαν στο κτίριο όπου συναντήθηκαν με τον Πρόεδρο του ΔΣ και το Διευθύνοντα της Τράπεζας Κύπρου. Την ίδια ώρα κάτοχοι αξιογράφων ξήλωσαν μέρος του δαπέδου στο προαύλιο και το τοποθέτησαν έξω από την είσοδο του κτιρίου, ενώ η παρουσία της Αστυνομίας

Οι εκπρόσωποι των δανειστών επιστρέφουν στην Κύπρο

Την έναρξη στις 29 Ιανουαρίου του νέου κύκλου επαφών της «τρόικας» με τις κυπριακές αρχές, στο πλαίσιο της τρίτης επιθεώρησης του κυπριακού προγράμματος, ανακοίνωσε ο αναπληρωτής εκπρόσωπος του ΔΝΤ, Ουίλιαμ Μέρεϊ.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση στη διάρκεια της τακτικής ενημέρωσης των δημοσιογράφων, είπε πως «ομάδα του ΔΝΤ από κοινού με την ΕΚΤ και την ΕΕ έχουν προγραμματίσει να ξεκινήσουν συνομιλίες στη Λευκωσία με την κυπριακή κυβέρνηση, στις 29 Ιανουαρίου. Αποστολή της η επόμενη επιθεώρηση του προγράμματος και οι συνομιλίες αναμένεται ότι θα διαρκέσουν 2 εβδομάδες».

Ο κ. Μέρεϊ είπε ότι ο στόχος της αποστολής είναι να καταλήξει σε συμφωνία πάνω στις πολιτικές που θα υποστηρίξουν την συμπλήρωση της τρίτης επιθεώρησης του προγράμματος.

«Οι συνομιλίες θα καλύψουν ένα εύρος θεμάτων, συμπεριλαμβανομένων των προσφάτων οικονομικών εξελίξεων, τις πολιτικές στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, τη δημοσιονομική πολιτική και την πρόοδο της Κύπρου στις θεσμικές μεταρρυθμίσεις».

Απαντώντας σε ερώτηση, πότε αναμένεται η άρση των περιορισμών στη διακίνηση κεφαλαίων, ο κ. Μέρει είπε πως «επιπρόσθετα βήματα χαλάρωσης των περιορισμών αναμένονται φέτος, σε ευθυγράμμιση με τον οδικό χάρτη της κυβέρνησης», επισημαίνοντας τη σημασία που έχει η απτή πρόοδος στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.

Πρόσθεσε ότι ο οδικός χάρτης προνοεί σταδιακή χαλάρωση των περιορισμών κατά τρόπο προβλεπτό και με τάξη, συνδέοντας τα βασικά βήματα χαλάρωσης με απτή πρόοδο στην στρατηγική ανακεφαλαιοποίησης του τραπεζικού τομέα και διατηρώντας ευελιξία έναντι της αλλαγής των συνθηκών, όταν χρειάζεται, με στόχο τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας».

Σχολιάζοντας κριτική ότι οι προβλέψεις του ΔΝΤ για την ύφεση στην Κύπρο ήταν λανθασμένες, επανέλαβε ότι με βάση τα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης, οι προβλέψεις μιλούν για ύφεση -7,7% το 2013, – 4,8% το 2014 και ανάπτυξη 0,9%.

Απαντώντας σε σειρά ερωτήσεων για την Ελλάδα, ο κ. Μέρεϊ απέφυγε να δώσει ημερομηνία για την επιστροφή της τρόικας στην Αθήνα. Παράλληλα, είπε «δεν βλέπουμε άλλες συνομιλίες για κούρεμα του ελληνικού χρέους» και παρότι ρωτήθηκε επανειλημμένα αν αυτό ισχύει για τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή ή αφορά και το μέλλον, αρνήθηκε να διευκρινίσει.

ΠΗΓΗ: ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΖΟΥΠΑΝΙΩΤΗΣ / ΚΥΠΕ-CNA

Στοιχεία Eurostat Στο 109,6% του ΑΕΠ το χρέος της Κύπρου το γ' τρίμηνο 2013

Αύξηση του δημοσίου χρέους της Κύπρου και της Ελλάδας, καταγράφουν τα στοιχεία για το Γ’ τρίμηνο του 2013, που δημοσιοποίησε σήμερα η Eurostat. Μικρή υποχώρηση του χρέους σε τριμηνιαία βάση στην Ευρωζώνη, αμετάβλητο στο σύνολο της ΕΕ.

Οπως προκύπτει από τα κοινοτικά στοιχεία, στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2013 το δημόσιο χρέος της Κύπρου ανήλθε στο 109,6% του ΑΕΠ από 98,6% που ήταν το δεύτερο τρίμηνο του 2013 και 84% το τρίτο τρίμηνο του 2012. Σε απόλυτους αριθμούς έφτασε τα 18,4 δισ. ευρώ από 15 δισ. ευρώ που ήταν το τρίτο τρίμηνο του 2012.

Σύμφωνα με την Εurostat η αύξηση του κυπριακού χρέους οφείλεται κατά κύριο λόγο στο δάνειο που λαμβάνει η χώρα από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας.

Την ίδια περίοδο, το χρέος στην Ελλάδα αυξήθηκε στο 171,8% του ΑΕΠ από 168,8% το δεύτερο τρίμηνο του 2013 και 151,9% το τρίτο τρίμηνο του 2012. Σε απόλυτους αριθμούς ανήλθε στα 317,3 δισ. ευρώ από 300,1 δισ. ευρώ το τρίτο τρίμηνο του 2012.

Στην Ευρωζώνη το χρέος υποχώρησε στο 92,7% του ΑΕΠ το τρίτο τρίμηνο του 2013 από 93,4% το δεύτερο, ενώ αυξήθηκε σε σχέση με το τρίτο τρίμηνο του 2012 που ήταν 90,0%. Στο σύνολο της ΕΕ το χρέος παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο (αύξηση 0,1% σε ένα τρίμηνο) στο 86,8%, άλλα αυξήθηκε σε σχέση με το τρίτο τρίμηνο του 2012 που ήταν 84,9%.

Σε ετήσια βάση, δηλαδή το τρίτο τρίμηνο του 2013 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2012 το δημόσιο χρέος στην Κύπρο αυξήθηκε κατά 25,3 ποσοστιαίες μονάδες, στην Ελλάδα 19,9, στην Ισπανία 14,3 , στην Πορτογαλία 8,2 και στην Ιρλανδία 7,7 μονάδες.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να κατέχει την πρώτη θέση όχι μόνο στην Ευρωζώνη αλλά και στο σύνολο της ΕΕ, στο δημόσιο χρέος σε ποσοστό του ΑΕΠ με 171,8%, ενώ ακολουθούν η Ιταλία με 132,9%, η Πορτογαλία με 128,7% και η Ιρλανδία με 124,8% του ΑΕΠ.

Σε απόλυτους αριθμούς το ψηλότερο χρέος καταγράφηκε στην Γερμανία 2.126 δισ. ευρώ, ενώ ακολούθησαν η Ιταλία 2.068 δισ. ευρώ, η Γαλλία 1.900 δισ. ευρώ και η Ισπανία 954,8 δισ. ευρώ.

Το συνολικό δημόσιο χρέος των χωρών της Ευρωζώνης ανήλθε το Β’ τρίμηνο τρίμηνο του 2013 σε 8.841 δισ. ευρώ και στο σύνολο της ΕΕ στα 11.310 δισ. ευρώ.

Το ύψος του δημόσιου χρέους που καταγράφηκε στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2013 ήταν σε κάθε κράτος μέλος η εξής (% του ΑΕΠ): Ελλάδα 171,8%, Ιταλία 132,9%, Πορτογαλία 128,7%, Ιρλανδία 124,8%, Κύπρος 109,6%, Βέλγιο 103,7%, Ισπανία 93,4%, Γαλλία 92,7%, Γερμανία 78,4%, Αυστρία 77,1%, Μάλτα 76,6%, Ολλανδία 73,6%, Σλοβενία 62,6%, Σλοβακία 57,2%, Φινλανδία 54,8%, Λουξεμβούργο 27,7%, Εσθονία 10,0%.

http://offsite.com.cy/

Υποχώρηση του ελλείμματος του ισοζυγίου και του πληθωρισμού της Κύπρου

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat εντοπίζεται υποχώρηση στο έλλειμα του ισοζυγίου αλλά και του πληθωρισμού της Κύπρου.

Σημαντική υποχώρηση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου της Κύπρου, καταγράφουν τους πρώτους 10 μήνες του 2013, τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Eurostat. Σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2012, το έλλειμμα ήταν μειωμένο κατά 900 εκατ. ευρώ.

Οπως προκύπτει από τα κοινοτικά στοιχεία, η συνολική αξία των εξαγωγών της Κύπρου την περιόδου Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2013,έφτασε τα 1,3 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 11% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2012.Μειωμένες κατά 18% ήταν οι εισαγωγές, φτάνοντας σε αξία τα 3,9 δισ. ευρώ από 4,8 δισ. ευρώ την ίδια περίοδο του 2012.

Το συνολικό εμπορικό έλλειμμα της Κύπρου για το δεκάμηνο ανήλθεστα 2,7 δισ. ευρώ έναντι 3,6 δισ. ευρώ την ίδια περίοδο του 2012.

Την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου, οι ελληνικές εξαγωγές ανήλθανστα 23,2 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 4%.Οι εισαγωγές υποχώρησαν στα 39,4 δισ. ευρώ καταγράφοντας μείωση της τάξης του 4%. Το εμπορικό έλλειμμα της Ελλάδα κυμάνθηκε στα 16,2 δισ. ευρώ, μειωμένο κατά 2,4 δισ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2012.

Αναφορικά με το σύνολο της ΕΕ, οι εισαγωγές από την Κίνα ανήλθαν σε αξία στα 233,2 δισ. ευρώ (μειωμένες κατά 5%), οι εισαγωγές από τη Ρωσία μειώθηκαν 3% και ανήλθαν στα 173,3 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές από τις ΗΠΑ υποχώρησαν 6% και διαμορφώθηκαν στα 16416 δισ. ευρώ.

Την ίδια περίοδο οι κοινοτικές εξαγωγές προς την Κίνα έφτασαν τα 122,6 δισ. ευρώ (+1%), προς την Ρωσία τα 101,2 δισ. ευρώ (-2%) και προς τις ΗΠΑ τα 241,2 δισ. ευρώ (-3%).

Το εμπορικό ισοζύγιο της ΕΕ εμφάνισε πλεόνασμα 77,1 δισ. ευρώ στις συναλλαγές με τις ΗΠΑ, και έλλειμμα ύψους 110,6 δισ. ευρώ και 72,1 δισ. ευρώ με την  Κίνα και τη Ρωσία αντίστοιχα.

Νέα υποχώρηση του πληθωρισμού στην Κύπρο και στην Ευρωζώνη το Δεκέμβριο 

Ο ετήσιος εναρμονισμένος πληθωρισμός κατέγραψε νέα υποχώρηση για τρίτο συνεχόμενο μήνα, το Δεκέμβριο στην Κύπρο, η οποία μαζί με την Ελλάδα είναι οι δύο χώρες της Ευρωζώνης με το αρνητικότερο πρόσημο. Μικρή μείωση στην Ευρωζώνη, ενώ ο πληθωρισμός παρέμεινε αμετάβλητος στο

Ο Τρισέ υπερασπίστηκε το έργο της Τρόικα και της ΕΚΤ

Ο πρώην ισχυρός άντρας της ΕΚΤ μίλησε στην επιτροπή Οικονομικων του ευρωκοινοβουλίου.

Οι ευρωβουλευτές που ελέγχουν μεθοδικά το έργο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στο πλαίσιο της / ΔΝΤ / ΕΕ της Επιτροπής "Τρόικα" της ΕΚΤ, γενικότερα από τις πρώτες ημέρες της κρίσης. Σήμερα έγινε η ακρόαση στην οποία συμμετείχε ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ Jean-Claude Trichet.

Στη δεύτερη συνεδρίαση της εβδομάδας που ασχολούνται με το ρόλο και τις λειτουργίες της Τρόικα, οι ευρωβουλευτές προσπάθησαν να αποσπάσουν εξηγήσεις για τις δράσεις και θέσεις που έχει λάβει η ΕΚΤ. Μέλη ζήτησαν συγκεκριμένα γιατί ο κ. Trichet ήταν αρχικά αντίθετος με την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, γιατί δεν είχε αγοράσει κρατικά ομόλογα των χωρών εμπόλεμη πιο ζωηρά, και γιατί η ΕΚΤ είχε γράψει κρυφά σε ορισμένες χώρες απαιτούν μεταρρυθμίσεις, όταν αυτό δεν ήταν ο ρόλος της νομισματικής αρχής.

Άλλοι ευρωβουλευτές ζήτησαν την άποψη του κ. Trichet ως προς το εάν η κατασκευή των μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων, ειδικά για την Ελλάδα, ήταν ελαττωματικό, και τι θα είχε συμβεί αν οι χώρες της ΕΕ δεν θα είχαν εγγυηθεί την Ελλάδα. Κοιτάζοντας μπροστά, οι ευρωβουλευτές ζήτησαν επίσης τις απόψεις του κ. Trichet σχετικά με το τι μοντέλο θα πρέπει να αντικαταστήσει την τρόικα.

Στις απαντήσεις του, ο κ. Trichet επανειλημμένως επισήμανε ότι η κατάσταση ήταν «δραματική», ειδικά όταν η Ισπανία και η Ιταλία ήταν κάτω από την οικονομική επίθεση των αγορών. Παραδέχτηκε ότι στα προγράμματα της Τρόικας η μεταρρύθμιση δεν ήταν τέλεια, αλλά τόνισε ότι οι «εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες» που υπήρχαν απαίτησαν ταχεία δράση, όπως τις επιστολές που απέστειλε στην Ιταλία και την Ισπανία. «Σε έναν ιδανικό κόσμο, αυτό δεν θα είχε γίνει, αλλά ήμασταν με τον χειρότερο δυνατό κόσμο», είπε.

http://24h.com.cy

Ξετυλίγεται το κουβάρι του «κουρέματος»

Ξετυλίγεται ολοένα και περισσότερο το κουβάρι της υπόθεσης «κούρεμα» καταθέσεων. Γνωματεύσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) ρίχνουν άπλετο φως στη διαδικασία που ακολουθήθηκε, από κυπριακής πλευράς (ΚΤΚ & ΥΠΟΙΚ), στο θέμα του χειρισμού της λαβωμένης κυπριακής οικονομίας και απαντούν στα βασανιστικά πλέον ερωτήματα, «ποιοι τελικά  γνώριζαν για το ενδεχόμενο κουρέματος, ως μέρος της διαδικασίας εξυγίανσης;» καθώς και «γιατί καθυστέρησε για περίπου δυόμιση μήνες η ψήφιση του νομοσχεδίου σε νόμο;».

Υπενθυμίζεται  ότι ο περί εξυγίανσης νόμος εγκρίθηκε με τη διαδικασία του κατεπείγοντος από το υπουργικό συμβούλιο της κυβέρνησης Αναστασιάδη στις 22 Μαρτίου.

Από τις 11/01/2013 η Κύπρος ζήτησε γνωμάτευση της ΕΚΤ

Συγκεκριμένα, σε ότι άφορα στο νόμο περί εξυγίανσης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (που περιλαμβάνει διάσωση με ίδια μέσα-κοινώς κούρεμα),  φαίνεται από τις γνωματεύσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (οι οποίες δεν είναι απόρρητες), ότι ήδη από τις 11 Ιανουαρίου 2013, το Υπουργείο Οικονομικών της προηγούμενης κυβέρνησης είχε αποστείλει τη νομοθεσία εξυγίανσης στην ΕΚΤ για γνωμάτευση. Η ΕΚΤ με τη σειρά της γνωμάτευσε επί του θέματος, ήδη, απο την πρώτη Φεβρουαρίου 2013.

Πιο αναλυτικά, στη γνωμάτευση της, ημερομηνίας 1η Φεβρουαρίου 2013, η ΕΚΤ σημειώνει ότι το άρθρο 12 του σχεδίου νόμου δεν εξαιρεί τις εγγυημένες καταθέσεις από  το πεδίο εφαρμογής των μέτρων που αφορούν τη διάσωση με ίδια μέσα. Ταυτόχρονα, με βάση τις γενικές αρχές του σχεδίου νόμου 14 συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι εγγυημένες καταθέσεις δεν θα επηρεάζονταν σε περίπτωση διάσωσης με ίδια μέσα.

Το ενδιαφέρον  που παρουσιάζει η εν λόγω γνωμάτευση εντοπίζεται στην εξής παράγραφο: «Για λόγους σαφήνειας η ΕΚΤ καλεί την  αιτούσα αρχή να εξετάσει τη δυνατότητα εισαγωγής ρητής αναφοράς, στο άρθρο 12 του σχεδίου νόμου, στην εξαίρεση των εγγυημένων καταθέσεων από το πεδίο εφαρμογής μιας πιθανής διάσωσης με ίδια μέσα».

Ουσιαστικά καταδεικνύεται ότι η ΕΚΤ είχε υπόψιν της ότι το «κούρεμα» ως μέρος της διαδικασίας εξυγίανσης αποτελούσε ένα σοβαρό ενδεχόμενο και ως εκ τούτου καλούσε την κυπριακή κυβέρνηση να προσθέσει ρητή αναφορά που να διασφαλίζει τις εγγυημένες καταθέσεις. Εισήγηση που μάλλον δεν υιοθετήθηκε ούτε από την νέα κυβέρνηση, δεδομένων των αποτελεσμάτων του πρώτου κρίσιμου Eurogroup.

Ραγδαία άνοδος της ανεργίας στην Κύπρο του μνημονίου

Στην Κύπρο του μνημονίου, όπως ήταν αναμενόμενο, ένεκα της εξαθλιωτικής πολιτικής Ανα(ν)στασιάδη, η ανεργία αυξήθηκε για τον Νοέμβριο, σύμφωνα με στοιχεία της Euro-stat, που έδωσε στην δημοσιότητα την Τετάρτη. Η ανεργία στην Κύπρο κυμάνθηκε στο 17.3% του ενεργειακού πληθυσμού, που σε απόλυτους αριθμούς ξεπερνά τις 78000.

Στην Κύπρο το ποσοστό ανεργίας στους άνδρες ήταν 18% και για τις γυναίκες 16.6%. Το τραγικό όμως είναι πως η ανεργία χτύπησε κόκκινο στους νέους κάτω των 25 ετών, ξεπερνώντας το 40%. Την ίδια στιγμή η μέση ανεργία στην ευρωζώνη κυμάνθηκε στο 12.1% και στο σύνολο της ΕΕ στο 10.9%.

Συγκρίνοντας τον Νοέμβριο του 2012 με του 2013, η Κύπρος παίρνει το πρώτο βραβείο στην αύξηση της ανεργίας, αφού από 13.3% έφτασε στο 17.3%. Ξεπερνά προκλητικά τα όποια ποσοστά ανεργίας άλλων Ευρωπαϊκών χωρών. Παράλληλα, παίρνει την τρίτη θέση όσον αφορά το ανεργιακό πλήθος της κοινωνίας μετά απο την Ελλάδα και την Ισπανία οι οποίες ήδη μετρούν τις τραγικές επιπτώσεις της μνημονιακής τους πορείας.

Ας σταματήσει επιτέλους η μνημονιακή πολιτική της κυβέρνησης και των εγκάθετων της Τρόικα. Τα αποτελέσματα είναι φανερά αφού η ανεργία εκτοξεύτηκε και μεγάλη μερίδα της κοινωνίας ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, της ανέχειας και της εξαθλίωσης. Η υποδούλωση του Κυπριακού Ελληνισμού στους διεθνείς εξουσιαστές πρέπει να τερματιστεί έτσι ώστε να έρθει επιτέλους η πολυπόθητη οικονομική ανάπτυξη, μέσω μίας γερής Εθνικής οικονομίας. 

Έρευνα στις μνημονιακές χώρες Στην Κύπρο Ευρωβουλευτές που εξετάζουν το ρόλο της Τρόικας

Λευκωσία: Στην Κύπρο θα βρίσκεται από σήμερα το απόγευμα αντιπροσωπεία της Οικονομικής και Νομισματικής Επιτροπής Ευρωβουλής, η οποία εξετάζει το ρόλο της Τρόικας στις χώρες που εφαρμόζουν πρόγραμμα προσαρμογής.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η έρευνα της αντιπροσωπείας στην Κύπρο αποτελεί κομμάτι του γενικότερου ελέγχου που επιχειρεί να ασκήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο γύρω από τις συνθήκες και τις αποφάσεις που οδήγησαν στη συνομολόγηση των οικονομικών προγραμμάτων προσαρμογής της Τρόικας με τις κυβερνήσεις της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας, της Ελλάδας και της Κύπρου.

«Η πρωτοφανής και καινοτόμα, αν μη τι άλλο, προσπάθεια δρομολογήθηκε από την έκθεση που κατέθεσε μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο ο Othmar Karas η οποία εμπλουτισμένη πλέον από τα πορίσματα που θα προκύψουν κατά την περιοδεία στις προαναφερθέντες χώρες θα παρουσιαστεί ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου», αναφέρεται.

Αναφερόμενος στο θέμα ο ίδιος ο εισηγητής τόνισε ότι θέλει να θέσει στο επίκεντρο της έρευνας τις ενδεχόμενες ελλείψεις της νομιμοποίησης των αποφάσεων της Τρόικας και τις δυνατότητες βελτίωσης του έργου της.

Η αντιπροσωπεία αποτελούμενη από τέσσερις Ευρωβουλευτές -τον Αυστριακό Αντιπρόεδρο του ΕΚ Othmar Karas (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα), τον Γάλλο Liêm Hoang Ngoc (Σοσιαλιστές και Δημοκράτες), τον Φιλανδό Nils Torvalds (Φιλελεύθεροι και Δημοκράτες), τον Γερμανό Jurgen Klute (Ενωτική Αριστερά)- θα συναντηθεί μεταξύ άλλων με τον Πρόεδρο της Βουλής, Γιαννάκη Ομήρου και με τις Κοινοβουλευτικές Επιτροπές Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Σχέσεων και Οικονομικών και Προϋπολογισμού.

Οι Ευρωβουλευτές θα έχουν επίσης συναντήσεις με τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Πανίκο Δημητριάδη, τον Υφυπουργό παρά τω Προέδρω, Κωνσταντίνο Πετρίδη, τους πρώην Υπουργούς Οικονομικών, Μιχάλη Σαρρή και Βάσο

Σε Λευκωσία και Αθήνα ο "δικαστής" της Τρόικα

Ο Ότμαρ Κάρας, επικεφαλής της επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου που ελέγχει τον ρόλο της τρόικας θα βρεθεί στην Κύπρο.

Συνάντηση με τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, θα έχει κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα την ερχόμενη εβδομάδα, ο επικεφαλής της ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ελέγχει τον ρόλο της τρόικας, ο Αυστριακός ευρωβουλευτής και αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Ότμαρ Κάρας, στο πλαίσιο περιοδείας που αρχίζει το Σαββατοκύριακο από την Πορτογαλία και θα συνεχιστεί σε Ελλάδα, Κύπρο και Ιρλανδία.

Όπως επισημαίνει σε σημερινό της δημοσίευμα η μεγάλης κυκλοφορίας αυστριακή εφημερίδα «Κουρίρ», ο Ότμαρ Κάρας είχε καταθέσει ήδη τον Δεκέμβριο μία έκθεση για την τρόικα, η οποία εμπλουτισμένη με πληροφορίες και στοιχεία που θα συγκεντρώσει ο ίδιος κατά την περιοδεία του στις τέσσερις χώρες, θα τεθεί προς ψήφιση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 16 Ιανουαρίου.

Στο πλαίσιο της περιοδείας του, όπως σημειώνει η εφημερίδα, ο αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα έχει συναντήσεις με τους διοικητές των κεντρικών τραπεζών, τους υπουργούς Οικονομικών, οικονομικούς παράγοντες, εκπροσώπους μη κυβερνητικών οργανώσεων, αλλά και τους αρχηγούς των κυβερνήσεων των χωρών αυτών, ανάμεσά τους τον Έλληνα πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά.

Σύμφωνα με την αυστριακή εφημερίδα, ο κ. Κάρας, σε σχέση με το έργο της τρόικας, καταλήγει στο συμπέρασμα πως «η τρόικα είναι μια λύση έκτακτης ανάγκης, με περιορισμένη χρονική διάρκεια και μέχρι στιγμής βασίζεται μόνο σε μια συνεργασία κυβερνήσεων χωρίς νομική βάση. Στο μέλλον θα πρέπει να υπάρχει εγγύηση για διαφάνεια, κοινοβουλευτικό έλεγχο και δημοκρατική νομιμοποίηση».

Ο ίδιος απορρίπτοντας την κατηγορία πως η τρόικα δεν έχει νόημα και πως οδηγεί τους ανθρώπους σε φτωχοποίηση, επισημαίνει πως «σε αυτή (σ.σ.: την τρόικα) δεν υπήρχε εναλλακτική επιλογή, διότι διαφορετικά χώρες όπως η Ελλάδα θα οδηγούνταν σε χρεοκοπία».

Όπως υπογραμμίζει η «Κουρίρ», ο Ότμαρ Κάρας στην έκθεσή του ζητάει να υπάρχει στο μέλλον ένας θεσμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο οποίος θα παρεμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις βαριάς κρίσης και ο οποίος θα ελέγχεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Πηγή: news247.gr

Δημοσκόπηση «Κ»: Φταίνε Χριστόφιας και Βγενόπουλος

Η αμφισβήτηση των θεσμών του κράτους και της Πολιτείας και ο πεσιμισμός στις προοπτικές της κυπριακής οικονομίας γενικότερα, κτυπούν ιστορικά ρεκόρ

Του ΜΙΧΑΛΗ ΒΡΥΩΝΙΔΗ

Η δημοσκόπηση της Καθημερινής, η πρώτη μετά την αποδοχή του Μνημονίου, αποκαλύπτει μια κοινωνία πληγωμένη και εξοργισμένη που βρίσκεται στα όρια της φυσικής επιβίωσης και που κοιτάζει το μέλλον άκρως απαισιόδοξα χωρίς το παραμικρό ίχνος ελπίδας. Οι πολίτες λειτουργούν σε ένα περιβάλλον που κυριαρχείται από αισθήματα αστάθειας, ανασφάλειας και αμφισβήτησης και είναι εμφανές ότι τα όρια αντοχής τους έχουν εξαντληθεί. Η εμπιστοσύνη στα κόμματα, τα πολιτικά πρόσωπα και τους θεσμούς έχει κλονιστεί ανεπανόρθωτα και οι πολίτες μετακινούνται από την αποστασιοποίηση που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια στην ολοκληρωτική περιφρόνηση και αποψίλωση της πολιτικής ζωής και των εκπροσώπων της. Το ΑΚΕΛ δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα και αυτό αποτυπώνεται πρόδηλα στο καταθλιπτικό για τα δεδομένα του κόμματος ποσοστό εκλογικής επιρροής, το οποίο κυμαίνεται κάτω από 15%, ενώ πρωτοφανής είναι και η πτώση της δημοτικότητας του γ.γ. του κόμματος που εισπράττει αρνητικές ψήφους από την οριακή πλειοψηφία των ΑΚΕΛικών ψηφοφόρων.

Η εκθεμελίωση του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής των πολιτών οδηγεί σε πρωτόγνωρες και επώδυνες εμπειρίες με την οικονομική κρίση να επηρεάζει πλέον καταστροφικά την πλειοψηφία των πολιτών, αφού 68% δηλώνουν ανήμποροι να ανταποκριθούν στις άμεσες οικονομικές τους υποχρεώσεις και ανάγκες. Το μέλλον προδιαγράφεται ζοφερό με μόνο 7% να ελπίζουν ότι η οικονομική τους κατάσταση θα βελτιωθεί τους επόμενους 12 μήνες, ενώ αντίθετα 70% αναμένουν περαιτέρω επιδείνωση. Η πιθανότητα απώλειας της εργασίας τους επόμενους 12 μήνες έχει καταντήσει φοβικό σύνδρομο για την οριακή πλειοψηφία (52%) και κυρίως για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους (63%) και τους αυτοεργοδοτούμενους (61%).
Μέσα από τον μαρασμό, την απόγνωση και την οικονομική εξάντληση των νοικοκυριών, αναπτύσσονται στην κυπριακή κοινωνία αισθήματα οργής και επίκρισης που δεν αφήνουν κανένα άθικτο. Οι πολίτες αποκαθηλώνουν παραδοσιακούς θεσμούς και ευτελίζουν τον πολιτικό κόσμο. Σήμερα, έχει καταρρεύσει κυριολεκτικά ο δείκτης εμπιστοσύνης σε θεσμούς που στο πρότερο κοινωνικό περιβάλλον παρουσιάζονταν ακηλίδωτοι. Η πλειοψηφία των πολιτών (92%) αίρει την εμπιστοσύνη της προς την Κεντρική Τράπεζα, ενώ 89% των Κύπριων Ευρωπαίων πολιτών, μετά το Μνημόνιο, δεν εμπιστεύονται πλέον την Ε.Ε. Στο ίδιο επίπεδο κυμαίνεται και η άρση της εμπιστοσύνης για τις Συντεχνίες (81%), ενώ 79% απορρίπτει και τη Βουλή με μόλις 21% των πολιτών να την εμπιστεύονται. Η δυσπιστία για την Εισαγγελία και το Δικαστικό σύστημα φθάνει το 66% και 64% αντίστοιχα και η ψήφος εμπιστοσύνης για την κυβέρνηση κυμαίνεται στο 38%.

Ανεπάρκεια ενεργειών κυβέρνησης
Η κυβέρνηση Αναστασιάδη συγκρατεί σε κάποιο βαθμό τα ποσοστά αποδοχής που κέρδισε στον πρώτο γύρο των εκλογών και αυτό οφείλεται κυρίως στους ψηφοφόρους της συγκυβέρνησης, όμως από την άλλη φαίνεται ότι ειδικά στον χώρο του ΔΗΚΟ αρχίζει να σχηματίζεται ένας αρνητικός πυρήνας. Ο δείκτης έγκρισης για τον τρόπο με τον οποίο ο Πρόεδρος Αναστασιάδης εκτελεί τα καθήκοντά του κυμαίνεται στο 43% και ο δείκτης απόρριψης στο 49%. Μεταξύ των ψηφοφόρων του ΔΗΣΥ το ποσοστό έγκρισης φθάνει το 85% και στο ΔΗΚΟ το 50%, όμως στα υπόλοιπα κόμματα η πλειοψηφία απορρίπτει την προεδρία Αναστασιάδη. Η αχίλλειος πτέρνα της κυβέρνησης είναι οι ενέργειές της για την αντιμετώπιση της κρίσης που το 66% δεν τις θεωρεί ικανοποιητικές σε αντίθεση με το 34% που τις χαρακτηρίζει ως ικανοποιητικές. Ακόμα και στον χώρο του ΔΗΣΥ, 31% των ψηφοφόρων δηλώνουν δυσαρεστημένοι με τη διαχείριση της κρίσης. Η ικανότητα της κυβέρνησης να οδηγήσει τη χώρα εκτός της κρίσης και να δημιουργήσει συνθήκες ανάπτυξης κρίνεται με αρνητικό φακό, αφού το 55% δεν πιστεύει ότι μπορεί να το επιτύχει, ενώ το 40% έχει θετική άποψη, κυρίως ψηφοφόροι του ΔΗΣΥ (80%).

Ο Πρόεδρος και οι πολιτικοί αρχηγοί δεν εξαιρούνται από τον καταλογισμό ευθυνών και οι δημοτικότητες όλων ανεξαιρέτως καταγράφουν αρνητικό ισοζύγιο κρίσεων. Η δημοτικότητα του Προέδρου είναι 45% και κυμαίνεται

Στην Κύπρο για νέα αξιολόγηση οι δανειστές στις 28 Ιανουαρίου Αρχή με αποκρατικοποιήσεις ενόψει της καθόδου της Τρόικας

Λευκωσία: Το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων, το τραπεζικό σύστημα, ο νόμος πλαίσιο για τα δημόσια οικονομικά και το νέο σύστημα κοινωνικής-επιδοματικής πολιτικής της κυβέρνησης αποτελούν τα τέσσερα σημεία κλειδιά για τη νέα αξιολόγηση της προόδου εφαρμογής της δανειακής σύμβασης της χώρας μας. Το κλιμάκιο της Τρόικας, αναμένεται να βρίσκεται στο νησί για τη νέα αξιολόγηση του μνημονιακού προγράμματος μεταξύ 28 Ιανουαρίου και 12 Φεβρουαρίου. 

Σε δηλώσεις του στον «Φ» ο υπουργός Οικονομικών, Χάρης Γεωργιάδης, τόνισε πως το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων αποτελεί χωρίς αμφιβολία ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που θα εξεταστεί στην επόμενη αξιολόγηση της Τρόικας. Θα πρέπει, μέχρι τότε, συνέχισε, να επικυρωθεί η νομοθεσία που θα καθορίζει τον τρόπο υλοποίησης του προγράμματος.

«Σημαντικό, επίσης, θεωρώ τον Νόμο Πλαίσιο που θα διέπει τη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών και ο οποίος μεταξύ άλλων προβλέπει τη θεσμοθέτηση του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου, νέες διαδικασίες ελέγχου και διαχείρισης του προϋπολογισμού και την ίδρυση ανεξάρτητου δημοσιονομικού συμβουλίου», συμπλήρωσε ο κ. Γεωργιάδης.

Εκτιμά επίσης ότι θα δοθεί βαρύτητα και στην πρόοδο που θα έχει επιτευχθεί μέχρι τότε σε σχέση με το νέο σύστημα κοινωνικής-επιδοματικής πολιτικής, το οποίο θα βασίζεται στο ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.

Από την ατζέντα της Τρόικας, βεβαίως δεν θα λείπει και η επαναξιολόγηση της όλης κατάστασης στο τραπεζικό σύστημα και τους τραπεζικούς περιορισμούς στη διακίνηση κεφαλαίων.

Ποιες διεξόδους έχει πλέον η Κύπρος

Κρίση είναι εκείνη η κατάσταση απρόσμενων, έκρυθμων και ταχύτατων εξελίξεων που εμπεριέχει την προοπτική σύγκρουσης ή κατάληξης σε αποτελέσματα με απρόβλεπτες ή και καταστροφικές συνέπειες για τον ή τους εμπλεκόμενους. Η κρίση είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ζωής αλλά και της πολιτικής, εσωτερικής και διεθνούς, και, κατά την κινεζική αντίληψη, εμπεριέχει την προοπτική των αντιφατικών στοιχείων της επιτυχίας ή της καταστροφής. [1]

Τα αίτια μιας κρίσης, όπως και κάθε σύγκρουσης ή μοιραίου συμβάντος, συνήθως υφέρπουν, χωρίς ωστόσο να την προκαλούν. Αρκεί όμως ένα γεγονός, τυχαίο ή από πρόκληση, ένας λανθασμένος χειρισμός ή απόφαση που ως πυροκροτητής θα θέσει τις διαδικασίες σε κίνηση. Τούτο κατέστη φανερό στην διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ιδιαίτερα μετά την κρίση της Κούβας, και οδήγησε αφενός τη θεωρία των Διεθνών Σχέσεων να μελετήσει πρώτη το φαινόμενο, αφετέρου τον πρώην Υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Μακναμάρα να διατυπώσει την άποψη ότι εφεξής δεν θα πρέπει να σκεπτόμαστε και να δρούμε με όρους εξωτερικής πολιτικής, αλλά με όρους διαχείρισης κρίσης.

Έκτοτε, και προς αντιμετώπιση του φαινομένου, για πολιτικοστρατιωτικές και οικονομικές καταστάσεις έντονου ανταγωνισμού και υψηλού κινδύνου ή για την αντιμετώπιση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών, έχουν δημιουργηθεί από κρατικούς ή άλλους φορείς αντίστοιχοι μηχανισμοί διαχείρισης κρίσεων και, φυσικά, ο απαραίτητος σχεδιασμός και εκπαίδευση των στελεχών. Βασικό στοιχείο τού σχεδιασμού και της εκπαίδευσης είναι η ύπαρξη έμπειρου πυρήνα διαχείρισης κρίσης, η σαφής διάγνωση της κατάστασης, η ύπαρξη εναλλακτικών στρατηγικών που να στηρίζονται σε συντελεστές ισχύος, καθώς και ο απαραίτητος συντονισμός μεταξύ όλων των εμπλεκομένων στη διαχείριση της κρίσης. Κύρια δε απαίτηση κατά τη διαχείριση μιας κρίσης είναι η με ψυχραιμία υιοθέτηση αποφάσεων εξαιρετικής σημασίας (με υψηλό κόστος) και φυσικά υπό, την προσδιοριζόμενη από το μεγάλο κόστος και τον περιορισμένο χρόνο, μεγάλη πίεση.

Η τελευταία περιπέτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση εσωτερικής, ευρωπαϊκής και διεθνούς κρίσης, η οποία, λόγω της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η Κύπρος, της θέσης της στη διεθνή σκακιέρα, αλλά και της τρέχουσας συγκυρίας στην ευρύτερη περιοχή της, συνδυάζει στο έπακρο τη χρηματοπιστωτική και την πολιτικοστρατιωτική διάσταση. Η εν λόγω κρίση χαράχθηκε ήδη στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων και, μετά από την απαιτούμενη και στην επιστημονική μελέτη ψύχραιμη σκέψη, εκτιμώ ότι θα διδάσκεται, τουλάχιστον από τους Έλληνες μελετητές, ως ένα από τα κορυφαία παραδείγματα μιας τραγικά λανθασμένης διαχείρισης κρίσης.

Σκοπός του παρόντος είναι να τεθεί η τρέχουσα κρίση στην ιστορική της προοπτική – αντιπαραβάλλοντας ό,τι ίσχυε μέχρι το τέλος του 2011 – και στη συνέχεια να επιχειρηθεί η ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης και των πιθανών συνέπειών της.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ένα μικρό κράτος με έκταση 9.251 τ.χλμ. και πληθυσμό στην ελεύθερη περιοχή 862.000 κατοίκους. Μετά την εισβολή του 1974, το 36,2% του εδάφους της τελεί υπό τουρκική κατοχή. Έκτοτε η Δημοκρατία, βιώνει τις συνέπειες της παράνομης χρήσης ή απειλής χρήσης βίας εναντίον της, σε καθημερινή βάση.

Η Δημοκρατία, μετά την καταστροφή του 1974, κατόρθωσε να ανασυγκροτηθεί, να αναπτυχθεί και να καταγράψει ορισμένες πολύ σημαντικές επιτυχίες. Πρώτη επιτυχία της ήταν η διεθνοποίηση του Κυπριακού, το οποίο κατόρθωσε επί σαράντα σχεδόν χρόνια να το κρατήσει ανοικτό, να περιορίσει τις αναγνωρίσεις του ψευδοκράτους και, με ελάχιστες εξαιρέσεις, να παραμένει η μοναδική διεθνώς αναγνωρισμένη κρατική οντότητα στο νησί.

Δεύτερη επιτυχία ήταν η απορρόφηση και η αποκατάσταση δεκάδων χιλιάδων προσφύγων, η οικιστική και τουριστική ανοικοδόμηση στις ελεύθερες περιοχές και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της στα διεθνώς υψηλότερα. Οι οικονομικοί δείκτες είναι χαρακτηριστικοί: κατά το έτος 2001, όταν είχαν αρχίσει οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην ΕΕ, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Δημοκρατίας επί του ΑΕΠ ήταν 2,1%, το δημόσιο χρέος 58,7% και το κατά κεφαλήν εισόδημα 14.500 δολάρια.

Τρίτη επιτυχία, μετά από προσπάθειες που άρχισαν το 1989, ήταν η ένταξη της Δημοκρατίας, την 1η Μαΐου 2004, στην ΕΕ, χωρίς προηγουμένως να έχει λυθεί το Κυπριακό. Μάλιστα, η ένταξη στην ΕΕ δημιούργησε τις συνθήκες ώστε αφενός να εκφραστούν οι πολίτες κατά το δυνατόν ελεύθερα στο δημοψήφισμα για το σχέδιο Ανάν (24.04.2004) και αφετέρου στην αντιμετώπιση των όποιων συνεπειών της απόρριψής του. Η ένταξη στην ΕΕ ενδυνάμωσε το κύρος της διχοτομημένης Δημοκρατίας, αύξησε πολιτικά την ασφάλειά της, προσέφερε έναν ακόμη πολιτικό και οικονομικό συντελεστή ισχύος στις προσπάθειες για επίλυση του Κυπριακού, ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση των πολιτών και οδήγησε τελικώς στην υιοθέτηση του Ευρώ (2008).

Η τέταρτη και πιο πρόσφατη επιτυχία ήταν ο εντοπισμός υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο και, φυσικά, η στρατηγική που οδήγησε σε αυτόν. Τα αποθέματα φαίνεται να είναι σημαντικά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις Γεωλογικής Έκθεσης της κυβέρνησης των ΗΠΑ, στη θαλάσσια έκταση μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ υπάρχουν 122 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου, ενώ, συγκριτικά όλες οι χώρες της ΕΕ μαζί διαθέτουν 86.2 τρις κυβικά πόδια φυσικού αερίου. [2] Η κυβέρνηση της Κύπρου στις 28 Δεκεμβρίου 2011 εξήγγειλε ότι μόνο στο «αλίπεδο 12» υπάρχουν μεταξύ 5 και 8 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου με μέση τιμή τα 7 τρισ. Η καθαρή του αξία υπολογίζεται σε 21 δισεκατομμύρια ευρώ, αντιστοιχεί στο 10% του συνολικού φυσικού αερίου στην ΑΟΖ και δύναται να ικανοποιήσει τις ανάγκες της Κύπρου για τα επόμενα 200 χρόνια. [3]

Ο εντοπισμός και η προοπτική εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων ήταν αποτέλεσμα μιας πολυδιάστατης στρατηγικής που ξεκίνησε με την ανακήρυξη και οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αίγυπτο (17.03.2003), λίγο πριν τη λήξη της θητείας του προέδρου Κληρίδη, αναπτύχθηκε και ολοκληρώθηκε κατά το μέγιστο μέρος από τον πρόεδρο Παπαδόπουλο (01.03.2003-29.02.2008) και ολοκληρώθηκε από τον πρόεδρο Χριστόφια (01.03.2008-28.02.2013). Το εναρκτήριο βήμα της κυβέρνησης Παπαδόπουλου ήταν η απαραίτητη θεσμική προετοιμασία: επικύρωσε τη συμφωνία με την Αίγυπτο, οριοθέτησε την ΑΟΖ με τον Λίβανο, επιχείρησε να έρθει σε συμφωνία οριοθέτησης με την Συρία και νομοθέτησε όλα εκείνα τα απαιτούμενα για την έρευνα των υδρογονανθράκων μέτρα. Το επόμενο βήμα ήταν η συνεργασία με ισχυρούς παράγοντες της ενεργειακής αγοράς και του διεθνούς συστήματος: ως ανάδοχος εταιρεία για τις έρευνες επελέγη η Αμερικανική Noble Energy Inc., η οποία διεξήγε ταυτοχρόνως έρευνες και για το Ισραήλ.

Το τρίτο βήμα τής στρατηγικής ήταν η αντιμετώπιση της επιθετικότητας της Τουρκίας – ζήτημα το οποίο έμελε να διαχειρισθεί και η κυβέρνηση Χριστόφια. Αμφότερες οι κυβερνήσεις επέδειξαν ψυχραιμία στις τουρκικές (πολιτικές και στρατιωτικές) προκλήσεις και πέτυχαν την υποστήριξη των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της ΕΕ, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ρωσίας στο δικαίωμα της Δημοκρατίας να διεξάγει έρευνες και να εκμεταλλευθεί μελλοντικά τους φυσικούς πόρους της ΑΟΖ. Το τελευταίο βήμα τής στρατηγικής ήταν η συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ με το Ισραήλ, η οποία συνοδεύτηκε από σειρά συμφωνιών σε διαφορετικούς τομείς, σημαντικότερος των οποίων ήταν η αμυντική συνεργασία.

ΟΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

Κάθε κράτος διαθέτει ορισμένα πλεονεκτήματα που προσελκύουν το ενδιαφέρον άλλων, ισχυρότερων παραγόντων του διεθνούς συστήματος. Το γνωστό πλεονέκτημα της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι η γεωγραφική της θέση, στοιχείο που ήταν η αιτία για πολλές από τις περιπέτειες του νησιού στην ιστορία του. Την στρατηγική σημασία της Κύπρου περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Νταβούτογλου:

«Μία χώρα που παραμελεί την Κύπρο δεν είναι δυνατόν να έχει έναν αποφασιστικό λόγο στις παγκόσμιες και περιφερειακές πολιτικές. Δεν μπορεί να είναι δραστήρια στις παγκόσμιες πολιτικές, διότι αυτό το μικρά νησί κατέχει μια θέση που μπορεί να επηρεάσει άμεσα τους στρατηγικούς συνδέσμους μεταξύ της Ασίας και της Αφρικής, της Ευρώπης και της Αφρικής και της Ευρώπης και της Ασίας. Και δεν μπορεί να είναι δραστήρια στις περιφερειακές πολιτικές, διότι η Κύπρος με την ανατολική της άκρη ομοιάζει με ένα βέλος στραμμένο προς τη Μέση Ανατολή και με τη δυτική της άκρη συγκροτεί τον θεμέλιο λίθο των στρατηγικών ισορροπιών της Ανατολικής Μεσογείου, των Βαλκανίων και της Βόρειας Αφρικής». Και,

«(…) Ακόμη κι αν δεν υπήρχε ούτε ένας μουσουλμάνος Τούρκος εκεί, η Τουρκία όφειλε να διατηρεί ένα Κυπριακό ζήτημα. Καμία χώρα δεν μπορεί να μείνει αδιάφορη σε ένα τέτοιο νησί που βρίσκεται στην καρδιά του ζωτικού της χώρου». [4]

Σε αυτήν την αναγνωρισμένη διεθνώς στρατηγική αξία της Κύπρου ήρθαν να προστεθούν οι συμφωνίες με το Ισραήλ και η προοπτική εκμετάλλευσης των πόρων της ΑΟΖ στο τέλος του 2011. Τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τα γεγονότα της Αραβικής Άνοιξης στη Λιβύη, την Αίγυπτο, αλλά και την συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Συρία, προκάλεσαν μερική αναδιάταξη των πολιτικοστρατιωτικών ισορροπιών τής Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Η πρώτη αλλαγή ήταν η στρατιωτική συμφωνία Ελλάδας και Ισραήλ και η προοπτική για περαιτέρω συνεργασίες στον ενεργειακό και στον αμυντικό τομέα. Πέρα από τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις Ελλάδας-Ισραήλ, η αεροπορική κυρίως παρουσία τού τελευταίου στην κυπριακή ΑΟΖ το Σεπτέμβριο και το Δεκέμβριο 2011, όταν εμφανίσθηκαν στο χώρο των ερευνών τα Τουρκικά πολεμικά, ήταν κρίσιμη αλλά και συμβολική. Ερμηνεύτηκε ως βούληση του Ισραήλ να εξισορροπήσει έστω και μερικώς την απώλεια της στρατιωτικής του συνεργασίας με την Τουρκία μέσω των συμφωνιών του με την Κύπρο και την Ελλάδα, αλλά και να αναζητήσει μέσω κοινών ναυτικών ασκήσεων με την Ελλάδα, για πρώτη φορά στην ιστορία του, στρατηγικό βάθος στη θάλασσα.

Η δεύτερη αλλαγή ήταν ο σχετικός αναπροσανατολισμός τής εξωτερικής πολιτικής της Κύπρου η οποία, από την εποχή της ανεξαρτησίας, έθετε ως προτεραιότητα τις άριστες -ει δυνατόν- σχέσεις της με τον Αραβικό κόσμο και, με εξαίρεση την ΕΕ, απέφευγε να εμπλακεί σε πολιτικοστρατιωτικές δομές της Δύσης. Η συνεργασία με τη Noble Energy Inc. έφερε την Κύπρο πιο κοντά στο αμερικανικό οικονομικό γίγνεσθαι και η συμφωνία με το Ισραήλ της προσέφερε μεγαλύτερη πρόσβαση στην εσωτερική πολιτική σκηνή των ΗΠΑ.

Από την άλλη πλευρά, η προσέγγιση της Κύπρου με το Ισραήλ δημιούργησε επιφυλάξεις στην Αίγυπτο, που εκφράσθηκαν με δηλώσεις οι οποίες δημιούργησαν περιοδικά αμφιβολίες ως προς τη στάση της Αιγύπτου έναντι των συμφωνιών οριοθέτησης και περαιτέρω συνεργασίας που έχει συνάψει με την Κύπρο. Επίσης, η θεαματική βελτίωση των σχέσεων με το Ισραήλ θεωρείται η αιτία της καθυστέρησης επικύρωσης εκ μέρους του Λιβάνου της συμφωνίας οριοθέτησης της ΑΟΖ του 2007.

Η προοπτική εκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων προκάλεσε το ενδιαφέρον της Ρωσίας, τόσο για λόγους οικονομικούς, όσο και στρατηγικούς που επιτείνει η προοπτική ανατροπής του φιλικού προς τη Μόσχα καθεστώτος Άσαντ και η απώλεια της ναυτικής της βάσης στην Ταρτό. Το ενδιαφέρον εκφράσθηκε για πρώτη φορά ευθέως με επιστολή το 2006 του Ρώσου αναπληρωτή πρωθυπουργού Ζουκόφ προς τον πρόεδρο Παπαδόπουλο. Επιβεβαιώθηκε δε τόσο με την παρουσία ρωσικών ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή κατά την περίοδο των ερευνών ανεύρεσης των κοιτασμάτων (Σεπτέμβριος και Δεκέμβριος 2011), όσο και στις συζητήσεις μεταξύ υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας και προέδρου Χριστόφια στο πλαίσιο των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (Σεπτέμβριος 2011).[5]

Τέλος, ως ενδιαφέρον της Γερμανίας για τους ενεργειακούς πόρους και την ευρύτερη περιοχή ερμηνεύθηκε και η πρώτη στην ιστορία των δύο κρατών επίσκεψη καγκελαρίου στη Λευκωσία, στις 11 Ιανουαρίου 2011. Πιθανολογήθηκε επίσης ότι, καθώς η Γερμανία ικανοποιεί το μεγαλύτερο ποσοστό των αναγκών της σε φυσικό αέριο από τη Ρωσία, η προοπτική διοχέτευσης του φυσικού αερίου προς τη Δυτική Ευρώπη δεν την αφήνει αδιάφορη. Τελικά, ίσως αυτά να μην ήταν τα μόνα ενδιαφέροντα της καγκελαρίου.

ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Τα αίτια της κρίσης που έπληξε την Κύπρο είναι πολλαπλά. Ασφαλώς, όπως σήμερα επίμονα επαναλαμβάνουν ορισμένα ισχυρά οικονομικώς κράτη της ΕΕ, ο τραπεζικός τομέας της Κύπρου ήταν μεγάλος αναλογικά με το ΑΕΠ της. Τούτο μπορεί να απασχόλησε τα όργανα της ΕΕ και ορισμένα κράτη μέλη από την εποχή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, εντούτοις δεν φάνηκε να τα προβληματίζει για όσο καιρό η Κύπρος δεν ζητούσε οικονομική βοήθεια και για όσο καιρό η οικονομική κρίση δεν μάστιζε την ίδια την ΕΕ. Άλλωστε, το ποιος και με ποια εκ των προτέρων γνωστά κριτήρια μπορεί να αποφανθεί ότι ο τραπεζικός τομέας του ενός ή του άλλου κράτους της ευρωζώνης ή της ΕΕ είναι λανθασμένα διογκωμένος δεν έχει θεσπισθεί.

Εκτιμώ ότι τρία κυρίως γεγονότα βρίσκονται στη ρίζα της παρούσας τεράστιας κρίσης. Το πρώτο είναι διαχρονικό και αφορά όλες τις κατά την τελευταία εικοσαετία κυβερνήσεις της Δημοκρατίας και τις διοικήσεις των Τραπεζών, οι οποίες τοποθέτησαν τα πλεονάζοντα κεφάλαια στην οικοδομική ανάπτυξη ή σε επενδύσεις υψηλού κινδύνου και χρηματοδότησαν την αύξηση της κατανάλωσης μέσω δανείων. Και πάλι όμως, ο αντίλογος είναι ότι το εν λόγω μοντέλο ανάπτυξης δεν αμφισβητήθηκε για όσο δεν υπήρχαν δανειακές ανάγκες της Δημοκρατίας και των τραπεζών.

Το δεύτερο είναι η χρηματοδότηση της διόγκωσης του δημόσιου τομέα και του κοινωνικού κράτους που επιχείρησε η κυβέρνηση Χριστόφια, σε συνδυασμό με ένα τυχαίο εξ όσων γνωρίζουμε συμβάν, την έκρηξη στο Μαρί. Το εν λόγω γεγονός διέλυσε εν μέσω της τουριστικής περιόδου του θέρους 2011 την ενεργειακή βάση τής Κύπρου και οδήγησε στην εκτόξευση του δημοσιονομικού ελλείμματος και την εξ αυτού αύξηση των δανειακών αναγκών του δημόσιου τομέα.

Το τρίτο είναι η οικονομική κρίση της Ελλάδας και το «κούρεμα» των ομολόγων του Ελληνικού δημοσίου στα οποία ήταν εκτεθειμένες οι κυπριακές τράπεζες. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν περί τα 4 με 5 δισ. ευρώ, χωρίς η κυβέρνηση της Κύπρου να διεκδικήσει μέτρα προστασίας για τις τράπεζές της αντίστοιχα με εκείνα που υιοθετήθηκαν για τις ελληνικές.

Στα παραπάνω μπορεί να προστεθεί ένα ακόμη συγκυριακής φύσης αίτιο: η μεγάλης διάρκειας προεκλογική εκστρατεία, η πολιτική αδυναμία διεκδίκησης μιας νέας προεδρικής θητείας από τον πρόεδρο Χριστόφια και το κόμμα του, και η διαφαινόμενη κυβερνητική αλλαγή. Έτσι, η προοπτική απώλειας της εξουσίας από το ΑΚΕΛ, η αποχώρηση του ΔΗ.ΚΟ από την κυβερνητική πλειοψηφία, η έντονη κριτική τής προεκλογικής περιόδου, η ιδεολογική αντίθεση του ΑΚΕΛ στην υιοθέτηση αποφασιστικών και αντιλαϊκών μέτρων, καθώς και η έλλειψη πολιτικής νομιμοποίησης για υιοθέτηση τέτοιων αντιλαϊκών μέτρων κατά τη λήξη της θητείας Χριστόφια, οδήγησαν στην αδράνεια αντιμετώπισης των όποιων πρώιμων αλλά ξεκάθαρων για τον επερχόμενο κίνδυνο προειδοποιήσεων.

Στα αίτια που αφορούν την κυπριακή πλευρά, μπορεί να αναφερθεί και ένα τελευταίο που αφορά την οικονομική ηγεσία και τα ισχυρά κράτη της Ευρωζώνης. Και τούτο είναι η διαμορφωθείσα κατάσταση υπεροχής των πλούσιων κρατών του βορρά της ΕΕ, οι ενδεχόμενοι φόβοι τους για τυχόν διάδοση της κρίσης σε άλλα κράτη, αλλά κυρίως οι υπό αδικαιολόγητες και ενίοτε αλαζονικά αυστηρές προϋποθέσεις δανειοδότηση των σε οικονομική ανάγκη εταίρων τους. Η αντιμετώπιση των δανειακών αναγκών τής Κύπρου δεν λαμβάνει χώρα σε ένα ιστορικό κενό, καθώς έχει προηγηθεί αφενός η με διαφορετικά κριτήρια διαχείριση αντιστοίχων αναγκών άλλων κρατών, αφετέρου η επαναλαμβανόμενη πολιτική ανάμειξη των κρατών του βορρά στις εσωτερικές και δη πολιτικές εξελίξεις κρατών, όπως της Ελλάδας και πιο πρόσφατα της Ιταλίας.

Η συγκεκριμένη συμπεριφορά των οικονομικά ισχυρών κρατών απέναντι σε ένα από τα μικρότερα κράτη της ΕΕ καθίσταται πολιτικά αναιτιολόγητη και αποτυγχάνει κατά την αξιολόγησή της υπό το φως του κριτηρίου της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Περαιτέρω δε ενισχύει τις δυνάμεις του ευρωσκεπτικισμού, αναλαμβάνει τον κίνδυνο χρεοκοπίας ενός λαού, αλλά και εξόδου έστω και μιας μικρής χώρας από το ευρώ με ό,τι και αν αυτό συνεπάγεται. Επιπλέον, τροφοδοτεί τα επιχειρήματα περί ηγεμονικών επιδιώξεων ορισμένων κρατών εντός της ΕΕ, αλλά και το ενδιαφέρον να ελεγχθούν προοδευτικά τα κοιτάσματα της κυπριακής ΑΟΖ.

Σε αυτό το σκηνικό των αιτίων της κυπριακής κρίσης ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις στην συνάντηση των υπουργών Οικονομικών της ευρωζώνης, την Παρασκευή 15 Μαρτίου 2013, με θέμα τη σύναψη δανειακής σύμβασης μεταξύ της τριμερούς και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τα λάθη που κατεγράφησαν οδήγησαν στην κρίση και στην με ανυπολόγιστες συνέπειες για τον κυπριακό λαό έκβασή της.

Η ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Η αρχική περίοδος κάθε θητείας είναι η πλέον δύσκολη και εκείνη κατά την οποία συνήθως ξεσπούν οι κρίσεις, είτε διότι η εκάστοτε νέα ηγεσία θεωρείται ή είναι όντως απροετοίμαστη είτε διότι οι διάφοροι αντίπαλοι και ομάδες συμφερόντων στο εσωτερικό και το εξωτερικό επιχειρούν να την «μετρήσουν». Πράγματι, μπορεί να επιχειρηματολογήσει κανείς πως ο από την 1η Μαρτίου 2013 πρόεδρος είχε ελάχιστο χρόνο να προετοιμασθεί για να αντιμετωπίσει ορθά την κρίση. Αντίστροφα, μπορεί να ευσταθεί και το επιχείρημα ότι ο νέος πρόεδρος έπρεπε να είχε προετοιμασθεί, καθώς η συζήτηση για τα οικονομικά προβλήματα δέσποσαν στην προεκλογική περίοδο και εξελέγη διότι, σύμφωνα με τα όσα υποστήριζε το επιτελείο του, είχε πείρα, σχέδιο και διεθνείς επαφές ώστε να τα αντιμετωπίσει. Επίσης, εξελέγη δεσμευόμενος ότι ο ίδιος δεν θα δεχόταν ποτέ «κούρεμα» των καταθέσεων.

Σε κάθε περίπτωση, τα μηνύματα για τις προθέσεις των ισχυρών της ΕΕ αναφορικά με τη επιβολή φόρου (levy) στις καταθέσεις είχαν σταλεί από το 2012 και στη νέα κυβέρνηση από τις αρχές Μαρτίου – ουσιαστικά δηλαδή από την ανάληψη των καθηκόντων της. Είναι δε βέβαιο ότι τις προθέσεις αυτές γνώριζε ο πρόεδρος από τις συναντήσεις του στα πλαίσια της Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις 14 Μαρτίου, δηλαδή τουλάχιστον μια ημέρα πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση του Eurogroup.

Με βάση αυτά τα στοιχεία η βέλτιστη λύση για την κυπριακή πλευρά θα ήταν να αποφύγει πάση θυσία τη συνεδρίαση του Eurogroup ή προσερχόμενη στη συνεδρίαση να διαθέτει όχι απλώς ένα εναλλακτικό σχέδιο, αλλά στρατηγική εξόδου (exit strategy) από τη συγκεκριμένη συνεδρίαση με σκοπό να κερδηθεί χρόνος και να αναζητήσει λύσεις και συμμαχίες. Ποτέ κατά τη θεωρία δεν εισέρχεται κανείς σε διαπραγματεύσεις χωρίς προηγουμένως – στο μέτρο του εφικτού – να έχει προετοιμάσει το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης, χωρίς να έχει στρατηγική εξόδου [6], χωρίς τυχόν συμμάχους, και χωρίς, με δεδομένη την προεδρική φύση του πολιτεύματος της Δημοκρατίας, την στήριξη των πολιτικών δυνάμεων ώστε τουλάχιστον να υπάρχει μια ελάχιστη εσωτερική συσπείρωση ή συνευθύνη.

Τίποτε από αυτά δεν έγινε και βρέθηκε η κυπριακή πλευρά να πρέπει να αποφασίσει μέσα τα ξημερώματα της 16ης Μαρτίου αν θα αντιμετωπίσει τη λαϊκή δυσφορία της φορολόγησης όλων των πολιτών ή αν θα φορολογηθούν μόνο οι μεγαλοκαταθέτες, πράγμα το οποίο θα οδηγούσε αφενός στη φυγή πολλών και μεγάλων κεφαλαίων, αφετέρου στην εκδηλωθείσα δυσαρέσκεια της Ρωσίας. Τελικά η κυπριακή ηγεσία επέλεξε να φορολογηθούν όλοι από το πρώτο ευρώ, χάνοντας τη στήριξη όλων στο εσωτερικό, αλλά και του πιθανολογούμενου συμμάχου στο εξωτερικό.

Από την πλευρά της, η πολιτική και οικονομική ηγεσία της ΕΕ και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου αισθανόταν ότι απέναντί της είχε ένα μικρό κράτος και υιοθέτησε, όπως περιγράφεται στη θεωρία, μια πολύ σκληρή τακτική (bullying behavior). Γνώριζε τη μεγάλη ανάγκη της Κύπρου για ρευστό, ότι η Κύπρος δεν θα έβρισκε εύκολα άλλους συμμάχους στο εξωτερικό, όπως επίσης ότι η Δευτέρα 18 Μαρτίου (και η Δευτέρα 25) ήταν ημέρα αργίας για την Κύπρο (και την Ελλάδα). Θεωρούσε ότι απέναντί της υπήρχε ένας νέος πρόεδρος, ιδεολογικά πιο κοντά στις απόψεις της από τον προηγούμενο, ο οποίος είχε πολύ πρόσφατη τη λαϊκή εντολή, χωρίς ωστόσο να λαμβάνει υπόψη της την προεδρική φύση του πολιτεύματος της Κύπρου, ότι δηλαδή οι βουλευτές καταψηφίζοντας τη συμφωνία δεν θα βρίσκονταν αντιμέτωποι με τα φάσμα μιας εκλογικής αναμέτρησης. Με βάση τα παραπάνω, στο τέλος της συνεδρίασης, αποδέχθηκε να φορολογηθεί το σύνολο των καταθέσεων, παραβιάζοντας έτσι τη βασική εγγύηση των καταθέσεων μέχρι του ύψους των εκατό χιλιάδων ευρώ και προκαλώντας την τραπεζική αστάθεια στην Κύπρο.

Μετά την εν λόγω απόφαση, η ηγεσία της Κύπρου, κινούμενη κάτω από εξαιρετικά αυστηρά χρονικά πλαίσια, συνέχισε την χωρίς κανένα σχέδιο και χωρίς ψυχραιμία αντιμετώπιση της κατάστασης. Ο πρόεδρος απηύθυνε δραματοποιημένο διάγγελμα, ίσως εκτιμώντας ότι θα είχε το ίδιο αποτέλεσμα με εκείνο του προέδρου Παπαδόπουλου για το σχέδιο Ανάν (2004) και ίσως υπερεκτιμώντας την πολιτική του επιρροή στο εσωτερικό. Όμως, η κατάσταση ήταν διαφορετική, καθώς αυτή τη φορά δεν υπήρχε η απαραίτητη προετοιμασία και ενημέρωση, δεν υπήρχε το δίχτυ ασφαλείας μιας επικείμενης ενίσχυσης της χώρας, όπως η ένταξή της το 2004 στην ΕΕ, και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν θα ψήφιζε ο λαός αλλά οι βουλευτές, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος δεν είχε δεδομένη την πλειοψηφία.

Ακολούθησε η ψηφοφορία της 17ης Μαρτίου στη Βουλή των Αντιπροσώπων κατά την οποία απερρίφθη, χωρίς ουδεμία ψήφο υπέρ της, η προταθείσα συμφωνία. Και τότε άρχισε μια νέα σειρά προσπαθειών για το περίφημο Plan B’, το οποίο βασιζόταν κυρίως στη λανθασμένη εκ μέρους της κυπριακής ηγεσίας ανάγνωση του διεθνούς περιβάλλοντος και του ρόλου μιας μεγάλης δύναμης, αλλά και στην υπερεκτίμηση – ίσως όχι αδικαιολόγητα με βάση τη μέχρι τώρα συμπεριφορά ισχυρών παραγόντων – ως διαπραγματευτικού χαρτιού της προοπτικής εκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων της Μεσογείου και του ενδιαφέροντος της Ρωσίας και της Γερμανίας γι’ αυτούς.

Η λανθασμένη αντίληψη του διεθνούς περιβάλλοντος συνίστατο στις πραγματικές διαθέσεις, στην ικανότητα, αλλά και στα ανταλλάγματα που τυχόν θα ζητούσε η Ρωσία για την οικονομική υποστήριξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Οι πραγματικές διαθέσεις σχετίζονται με το κατά πόσο η Ρωσία επιθυμεί τον έλεγχο των κατατεθειμένων στην Κύπρο κεφαλαίων Ρώσων πολιτών ή να συμμετάσχει στην εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων. Η ικανότητα συναρτάται με το κατά πόσο η ίδια χώρα επιθυμεί να αναλάβει την πιθανότητα να δυσαρεστήσει ισχυρούς εμπορικούς και ενίοτε πολιτικούς εταίρους, όπως τη Γερμανία. Τέλος, ως προς τα ανταλλάγματα, το εφικτό της εναλλακτικής λύσης για την Κύπρο συνδέεται με το κατά πόσο η τελευταία, και ειδικά η φιλοδυτική κυβέρνηση Αναστασιάδη, θα μπορούσε ή θα της επιτρεπόταν να ικανοποιήσει τυχόν αίτημα της Ρωσίας για παραχώρηση στρατιωτικών διευκολύνσεων στο νησί.

Τα αποτελέσματα αυτής της τραγικής εκ μέρους όλων των πλευρών διαχείρισης της κρίσης, που άρχισε με τη συνεδρίαση του Eurogroup στις 15/16 Μαρτίου και ολοκληρώθηκε στη συνεδρίασή του στις 24/25 με την υιοθέτηση σκληρότερων μέτρων, είναι γνωστά, χωρίς ωστόσο να εξηγηθεί το τι άλλαξε μόλις σε μια εβδομάδα ώστε τα μέτρα να γίνουν πιο επώδυνα. Το θέμα είναι, βέβαια, το τι θα συμβεί από εδώ και πέρα, ιδιαίτερα στο διεθνές πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο.

Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ

Είναι βέβαιο ότι, μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση και την τεράστια οικονομική ζημία της Κυπριακής Δημοκρατίας, η αντιμετώπιση των μεγάλων πολιτικών και οικονομικών ζητημάτων που βιώνει θα είναι πιο δύσκολη, υπό την έννοια ότι το κύρος της έχει πληγεί, η διαπραγματευτική της ικανότητα έχει μειωθεί και οι σχετικής αξίας συντελεστές ισχύος της έχουν αποδεκατισθεί. Στο Κυπριακό Ζήτημα αναμένεται να δούμε ακόμη μεγαλύτερη αδιαλλαξία εκ μέρους των Τουρκοκυπρίων, ενώ η κυπριακή πλευρά θα είναι διαπραγματευτικά πιο ευάλωτη στην όποια διεθνή πρωτοβουλία αναληφθεί. Μένει, επίσης, να δούμε ποια θα είναι πλέον η στάση της ΕΕ στο Κυπριακό, ιδιαίτερα μετά την κρίση στην οποία ήδη έχουν περιέλθει οι σχέσεις μεταξύ αυτής και της Κύπρου.

Στο ζήτημα των ενεργειακών πόρων είναι βέβαιο πως η Τουρκία θα επιχειρήσει – με μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας αυτή τη φορά – να καθυστερήσει την εκμετάλλευσή τους προωθώντας το μέχρι τώρα γνωστό επιχείρημά της ότι δικαίωμα στους πόρους και στην εκμετάλλευσή τους έχουν και οι Τουρκοκύπριοι. Μάλιστα, μετά την κρίση και μετά το πρώτο λιώσιμο των πάγων στις σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ χάρη στην απολογία Νετανιάχου για την υπόθεση του Μαβί Μαρμαρά, θα πρέπει να παρακολουθήσουμε και την εφεξής στάση του Ισραήλ στα θέματα των πόρων της Μεσογείου. Σε κάθε περίπτωση, δεν αναμένεται από πλευράς Ισραήλ να παρουσιασθεί η ίδια με το παρελθόν προνομιακή μονομέρεια στις σχέσεις του με την Τουρκία. Πολύ περισσότερο όταν το Ισραήλ γνωρίζει την οπορτουνιστική συμπεριφορά της Τουρκίας στον Αραβικό κόσμο, αλλά και τα γεωγραφικά πλεονεκτήματα που μπορεί να του παράσχει η Κύπρος έναντι της Τουρκίας.

Βεβαίως, η οικονομική κρίση δεν θα μειώσει το ενδιαφέρον των πετρελαϊκών εταιρειών για τους θαλάσσιους πόρους. Εντούτοις, είναι προφανές ότι σε κατάσταση ύφεσης τα ποσά που θα αποκομίσει η Κύπρος δεν θα είναι τα ίδια με εκείνα που θα απεκόμιζε υπό διαφορετικές συνθήκες. Αναμένεται, επίσης, ότι η υλοποίηση της όποιας συμφωνίας με άλλα κράτη, όπως η ηλεκτρική σύνδεση Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας με υποβρύχιο καλώδιο, θα καθυστερήσει λόγω του περιορισμού των κεφαλαίων.

Στο τραπέζι, ασφαλώς θα τεθούν και οι σχέσεις της Κύπρου με την ευρωζώνη, αλλά και με την ίδια την ΕΕ. Οι πολίτες της Κύπρου, όπως και της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και σύντομα και της Γαλλίας παρακολουθούν να διαμορφώνεται στον οικονομικό, και εξ αυτού και στον πολιτικό τομέα, μια ΕΕ με την οποία είναι δυσαρεστημένοι. Τίθεται συνεπώς το ερώτημα αν και κατά πόσο η Κυπριακή Δημοκρατία, με βάση την σχεδόν καθολική δυσαρέσκεια και σε συνδυασμό με τις παραδοσιακές σχέσεις της με το Ηνωμένο Βασίλειο θα βρεθεί σύντομα στην εντός της ΕΕ ομάδα κρατών του ευρωσκεπτικισμού. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η Κύπρος αναζήτησε λύση εκτός πλαισίου της ΕΕ, μια τέτοια εξέλιξη είναι πιθανή, ανεξαρτήτως των δεσμεύσεων που τυχόν αναπτυχθούν λόγω της δανειακής σύμβασης.

Τέλος, όπως προβλέπει η θεωρία, οι κρίσεις έχουν ως αποτέλεσμα να αποσαφηνίζουν καταστάσεις. Το πρώτο που αποκαλύφθηκε είναι η πραγματικότητα για τις σχέσεις Κύπρου και Ρωσίας και τον ρόλο της τελευταίας, για τον οποίο άλλωστε οι προσδοκίες μερίδων του Ελληνισμού έχουν κατ’ επανάληψη διαψευσθεί. Για μια ακόμη φορά, όπως το 1974, η Ρωσία δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες των Ελληνοκυπρίων, θέτοντας τέλος στον όποιο αφελή πολιτικό σχεδιασμό που ήθελε τη Ρωσία «προστάτη» της Κύπρου, ενώ διαψεύσθηκαν οι φήμες περί του μεγάλου ενδιαφέροντός της για τους ενεργειακούς πόρους της Μεσογείου.

Το δεύτερο που διευκρινίσθηκε, πέραν πάσης αμφιβολίας πλέον, είναι η πρωτοκαθεδρία της Γερμανίας και των κρατών του βορρά εντός της ΕΕ. Η Γαλλία – ένα μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας και πρώτη πολιτική και στρατιωτική δύναμη εντός της ΕΕ μέχρι πρόσφατα – παρέμεινε στο περιθώριο και σύρθηκε στην πολιτική της Γερμανίας. Το δε Ηνωμένο Βασίλειο, ως μη συμμετέχον στην ευρωζώνη, κράτησε αποστάσεις, σχολιάζοντας ωστόσο αρνητικά την επίθεση στις καταθέσεις που αποφάσισε το Eurogroup.

Το τρίτο και ίσως σημαντικότερο στοιχείο που καταγράφηκε στην περίοδο της κρίσης είναι η σχετική σιωπή των ΗΠΑ. Ίσως να πρόκειται για μια πολιτική μη ανάμειξης σε μια εσωτερική υπόθεση της ΕΕ, στην οποία διαβιβάσθηκε η δυσαρέσκεια για τη φορολόγηση των καταθέσεων κάτω των εκατό χιλιάδων ευρώ και της ζητήθηκε να σταθεροποιήσει την τραπεζική αγορά της. Ίσως να πρόκειται και για αναμονή τής ένταξης προοδευτικά της Κύπρου στις νατοϊκές δομές (Partnership for Peace), σύμφωνα και με τις προεκλογικές δεσμεύσεις του προέδρου Αναστασιάδη, γεγονός που θα έκλεινε διά παντός το ζήτημα του ανταγωνισμού των επιρροών στο συγκεκριμένο, στρατηγικά σημαντικότατο σημείο για τη Μέση Ανατολή. Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις, και ειδικά αυτές σε σχέση με τη Συρία, το Ισραήλ και το Ιράν, θα δώσουν σύντομα τις απαντήσεις ως προς τη συμπεριφορά της υπερδύναμης.

Το τι θα κάνει η Κύπρος είναι, βεβαίως, το κύριο ζήτημα. Η συμπεριφορά ενός κράτους στο διεθνές σύστημα προσδιορίζεται, όπως το έδειξε και η κρίση, από τις ορθές ή λανθασμένες αποφάσεις τής ηγεσίας του και, κυρίως, από τις ανάγκες του, όπως αυτές προσδιορίζονται εσωτερικά αλλά και εξωτερικά από την κατανομή ισχύος και το διεθνές του περιβάλλον. Οι εξελίξεις στη Συρία, τα συμφέροντα της Κύπρου στη θάλασσα, η επιθετικότητα της Τουρκίας, η αδυναμία της Ελλάδας να την ενισχύσει, η απομυθοποίηση της Ρωσίας, καθώς και η εντός της ΕΕ ηγεμονική συσπείρωση των κρατών τού βορρά, σε συνδυασμό με τον καλπάζοντα ευρωσκεπτικισμό στους πολίτες, δημιουργούν για την Κύπρο την ανάγκη να επιζητήσει εγγυήσεις για την ασφάλειά της και τα συμφέροντά της από ισχυρούς παράγοντες του διεθνούς συστήματος εκτός της ΕΕ.

Τα επόμενα χρόνια η Κυπριακή Δημοκρατία θα έχει τεράστια ανάγκη εσόδων. Κυριαρχεί η σκέψη ότι αυτά μπορούν να εξευρεθούν από την ασφαλή εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της Μεσογείου. Αυτό το δεδομένο, η πιθανότητα η ενεργειακή συμμαχία Γερμανίας και Ρωσίας να προτιμά άλλες χώρες παραγωγούς από την Κύπρο και άλλες ενεργειακές οδούς από την αναδυόμενη στο νότο, οι σχέσεις με το Ισραήλ, καθώς και οι εξ αιτίας της Συρίας στρατιωτικές και πολιτικές ανάγκες, φαίνεται να ορίζουν την κατεύθυνση προς την οποία μπορεί να αναζητηθεί η αναγκαία υπεράκτια εξισορρόπηση.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

[1] Για την κρίση βλ. Ηλίας Κουσκουβέλης, Λήψη Αποφάσεων, Κρίση, Διαπραγμάτευση, Αθήνα, Παπαζήσης, 1996.
[2] Hurriyet Daily News, 23 Sep. 2012,http://www.hurriyetdailynews.com/cyprusatthecrossroads.aspx?pageID=238&n…
[3] Ο Φιλελεύθερος, 29.12.2011, http://www.philenews.com/el-gr/New-Homepage-With-Slider/4995/90521/sta-1…
[4] Αχμέτ Νταβούτογλου, Το στρατηγικό βάθος. Η διεθνής θέση της Τουρκίας, Αθήνα, Ποιότητα, 2010, σ. 274-5 και 279.
[5] Η Σημερινή, 24 Οκτωβρίου 2011, σ. 44,http://www.sigmalive.com/files/filefield/2/8/7/Simerini24102011.pdf.
[6] Κουσκουβέλης, Λήψη Αποφάσεων, σ. 141.

 πηγή: Foreign Affairs (13/05/13), «Ποιες διεξόδους έχει πλέον η Κύπρος», Ηλίας Κουσκουβέλης, καθηγητής στη Θεωρία Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας